Blisko 90 proc. rodziców i opiekunów w Australii wyraża zaniepokojenie nadmiernÄ… ekspozycjÄ… dzieci na reklamy niezdrowej żywnoÅ›ci – wynika z badania naukowców z Deakin University w Australii. Dlatego chcÄ… jego ograniczenia w różnych mediach i Å›rodowiskach. Zdaniem badaczy poparcie spoÅ‚eczne dla regulacji dotyczÄ…cych marketingu niezdrowej żywnoÅ›ci jest czynnikiem warunkujÄ…cym ich wprowadzenie przez decydentów.
– W naszym badaniu chcieliÅ›my siÄ™ przyjrzeć opinii publicznej na temat polityki dotyczÄ…cej marketingu żywnoÅ›ci, ponieważ w ostatnich latach w kilku krajach Å›wiata wprowadzono tego rodzaju rozwiÄ…zania. W wielu przypadkach jednak nie byÅ‚y one wystarczajÄ…co kompleksowe. InteresowaÅ‚o nas wiÄ™c sprawdzenie różnych podejść do regulacji marketingu niezdrowej żywnoÅ›ci. Szczególnie w Australii temat ten spotkaÅ‚ siÄ™ z zainteresowaniem polityków i wiemy, że poparcie spoÅ‚eczne jest ważnym czynnikiem warunkujÄ…cym wprowadzenie tego rodzaju przepisów – mówi agencji Newseria dr Clara Gomez-Donoso z Deakin University w Australii, wspóÅ‚autorka badania opublikowanego w „Australian and New Zealand Journal of Public Health”.
W badaniu wzięło udziaÅ‚ 3923 dorosÅ‚ych Australijczyków, w tym 1152 opiekunów dzieci w wieku poniżej 18 lat. W zasadzie wszyscy rodzice i opiekunowie sÄ… zaniepokojeni ekspozycjÄ… ich dzieci na marketing zwiÄ…zany z niezdrowÄ… żywnoÅ›ciÄ…. 85 proc. respondentów stwierdziÅ‚o, że niepokoi ich to w wiÄ™kszym lub mniejszym stopniu.
– Te wyniki potwierdzajÄ… to, co widzimy, idÄ…c ulicami miast, gdzie spotykamy siÄ™ z ogromnÄ… liczbÄ… reklam niezdrowej żywnoÅ›ci, które widzÄ… nasze dzieci, przemieszczajÄ…c siÄ™ po mieÅ›cie lub odwiedzajÄ…c sklepy – tÅ‚umaczy dr Clara Gomez-Donoso.
Badacze przyjrzeli siÄ™ różnym rodzajom polityk ograniczajÄ…cych marketing niezdrowej żywnoÅ›ci. Poparcie dla tych rozwiÄ…zaÅ„ ksztaÅ‚towaÅ‚o siÄ™ różnie, ale w każdym przypadku mieÅ›ciÅ‚o siÄ™ w zakresie od 40 do 60 proc. Kiedy dodatkowo połączyli odpowiedzi zdecydowane z tymi mniej zdecydowanymi, gdzie respondenci nie mieli wyraźnie sprecyzowanej opinii, okazaÅ‚o siÄ™, że ta liczba wzrosÅ‚a do 70–90 proc.
– Widać wiÄ™c, że nie ma zbyt wielkiego oporu wobec takich regulacji. Wiemy, że to, jak wiele osób sprzeciwia siÄ™ danemu rozwiÄ…zaniu, może być o wiele ważniejszym czynnikiem politycznym niż to, ile osób je popiera. Można wiÄ™c wywnioskować, że wystÄ™puje dość powszechna zgoda na takÄ… politykÄ™ i zainteresowanie jej wdrażaniem – wnioskuje badaczka.
Ekspertka zwraca uwagÄ™ na to, że istniejÄ… różne sposoby na ograniczenie promowania niezdrowej żywnoÅ›ci. Zarówno z prowadzonego przez niÄ… badania, jak również z wielu podobnych wynika, że z wiÄ™kszym poparciem zwykle spotykajÄ… siÄ™ polityki bardziej konkretne, dotyczÄ…ce ograniczenia marketingu kierowanego do dzieci. Dotyczy to miÄ™dzy innymi zakazywania promujÄ…cych go reklam telewizyjnych o okreÅ›lonych porach, na przykÅ‚ad przed godzinÄ… 21. Skuteczny może być również zakaz umieszczania atrakcyjnych dla dzieci elementów na opakowaniach takich produktów, np. wizerunków bohaterów kreskówek czy innych popularnych postaci.
– Istnieje również wiele innych sposobów, aby ograniczyć marketing niezdrowej żywnoÅ›ci, który nie jest skierowany bezpoÅ›rednio do dzieci, ale może pomóc zmniejszyć ich ekspozycjÄ™. MogÄ… to być zmiany w sklepach, takie jak ograniczenie promocji za zakup wielu sztuk i 50-proc. obniżek na produkty, które sÄ… niezdrowe. Także w zakresie reklamy zewnÄ™trznej w komunikacji publicznej i innych miejscach, na ulicach naszych miast i miejscowoÅ›ci – wskazuje dr Clara Gomez-Donoso. – Otoczenie, w tym marketing i inne czynniki, które bezpoÅ›rednio wpÅ‚ywajÄ… na przystÄ™pność cenowÄ… produktów i to, jakie mamy podejÅ›cie do danego produktu, stanowiÄ… kluczowe czynniki bezpoÅ›rednio wpÅ‚ywajÄ…ce na nasze decyzje przy kupowaniu żywnoÅ›ci.
PrzykÅ‚adem ograniczenia marketingu niezdrowej żywnoÅ›ci mogÄ… być regulacje, które zostanÄ… wprowadzone od 1 lipca 2025 roku w Adelaide w stanie Australia PoÅ‚udniowa. W transporcie publicznym zakazane bÄ™dzie eksponowanie zdjęć przedstawiajÄ…cych niezdrowÄ… żywność, w tym miÄ™dzy innymi wyrobów cukierniczych, chipsów i gazowanych napojów. Wprowadzenie regulacji jest nastÄ™pstwem badaÅ„, z których wynika, że okoÅ‚o 63,1 proc. dorosÅ‚ych i 35,2 proc. dzieci w Australii PoÅ‚udniowej cierpi na nadwagÄ™ lub otyÅ‚ość. WÅ‚odarze Adelaide z dziaÅ‚aniami idÄ… za przykÅ‚adem m.in. Londynu i Amsterdamu.
Badaczka z Deakin University w Australii wskazuje, że ograniczenie promowania niezdrowej żywności może się bezpośrednio przekładać na zdrowszą dietę.
– W naszym badaniu pokazujemy, że zasadniczo istnieje spoÅ‚eczne poparcie dla takich rozwiÄ…zaÅ„, a co najważniejsze, nie ma sprzeciwu wobec wdrażania polityk ograniczania marketingu niezdrowych produktów. Mamy nadziejÄ™, że nasze wnioski bÄ™dÄ… wsparciem dla wÅ‚adz w zmaganiach z oporem branży, który czÄ™sto wystÄ™puje, kiedy staramy siÄ™ opracować i wprowadzić w życie tego rodzaju regulacje mogÄ…ce mieć wpÅ‚yw na zyski w niektórych sektorach – tÅ‚umaczy dr Clara Gomez-Donoso.
W tym kontekÅ›cie niepokoić mogÄ… wyniki badania poÅ›wiÄ™conego tematowi otyÅ‚oÅ›ci wÅ›ród dzieci i mÅ‚odzieży, które zaprezentowano w tym roku na majowym Europejskim Kongresie OtyÅ‚oÅ›ci (ECO 2025) w Maladze w Hiszpanii. Badanie, przeprowadzone pod kierownictwem prof. Emmy Boyland z University of Liverpool w Wielkiej Brytanii, wskazuje, że wystarczy zaledwie 5 minut ekspozycji 7–15-latków na reklamÄ™ produktów o wysokiej zawartoÅ›ci tÅ‚uszczów nasyconych, cukru lub soli, aby spożywaÅ‚y Å›rednio wiÄ™cej o 130 kcal dziennie.
