W maju przygruntowe przymrozki pojawiÅ‚y siÄ™ na terenie niemal caÅ‚ego kraju. W niektórych miejscach temperatura obniżaÅ‚a siÄ™ nawet do kilku stopni na minusie. Straty w rolnictwie i sadownictwie sÄ… bardzo duże, w niektórych regionach kraju siÄ™gajÄ… nawet 90 proc. UcierpiaÅ‚y nie tylko owoce i zboża, ale też część warzyw. TrwajÄ… już przygotowania naborów dla rolników, którzy ponieÅ›li straty w wyniku przymrozków.
– Przymrozki dotknęły przede wszystkim produkcjÄ™ sadowniczÄ…, ale także rzepak czy inne roÅ›liny. W tej chwili jest dokonywana ocena przez specjalne komisje, które szacujÄ… wielkość strat, ale bÄ™dzie to dÅ‚uższy proces. StÄ…d musimy siÄ™ odnieść do pewnego momentu plonowania na pewien poziom, ale jesteÅ›my przekonani, że bÄ™dziemy mogli wesprzeć tych rolników, u których te straty na skutek przymrozków sÄ… najwiÄ™ksze – podkreÅ›la w rozmowie z agencjÄ… Newseria dr CzesÅ‚aw Siekierski, minister rolnictwa i rozwoju wsi.
Z analiz IMGW-PIB wynika, że tegoroczny maj należy do najchÅ‚odniejszych od lat. Najmniejsze odchylenia od normy z lat 1991–2020 odnotowano w ÅšwinoujÅ›ciu (anomalia -0,8 st. C), a najwiÄ™ksze w KÄ™trzynie i SuwaÅ‚kach (-4,6 st. C). Najzimniejsza byÅ‚a pierwsza część maja, kiedy przygruntowe przymrozki dotknęły niemal caÅ‚y kraj, a temperatury przy gruncie spadaÅ‚y do kilku stopni na minusie. To prawdopodobnie nie koniec przymrozków. TrudnÄ… sytuacjÄ™ pogarsza jeszcze utrzymujÄ…ca siÄ™ susza hydrologiczna, choć w ostatnich dniach nastÄ…piÅ‚a w tym zakresie poprawa. Niskie temperatury nocÄ… i brak wilgoci w glebie zmniejszajÄ… szanse na regeneracjÄ™ roÅ›lin.
Producenci rolni mogą już zgłaszać szkody i czekać na ich oszacowanie przez gminne komisje. Dopiero wtedy zostanie podjęta decyzja dotycząca ewentualnego uruchomienia dotacji dla poszkodowanych gospodarstw.
– To wszystko jest w procesie analizy, pomiarów i identyfikacji. NastÄ™pnie to bÄ™dzie oceniane na szczeblu wojewodów, później dopiero na szczeblu resortu rolnictwa. SÄ…dzimy, że bÄ™dziemy mogli wypÅ‚acić okreÅ›lone kwoty w ramach odszkodowaÅ„ – ocenia minister rolnictwa.
Jak podaje resort, protokoÅ‚y strat oszacowanych przez komisje sÄ… podstawÄ… do wnioskowania na podstawie aktualnie obowiÄ…zujÄ…cych przepisów o pomoc w formie preferencyjnych kredytów na wznowienie produkcji, ulgi w opÅ‚aceniu bieżących skÅ‚adek na ubezpieczenie spoÅ‚eczne, odroczenia i rozÅ‚ożenia na raty pÅ‚atnoÅ›ci z tytuÅ‚u umów sprzedaży i dzierżawy nieruchomoÅ›ci Zasobu WÅ‚asnoÅ›ci Rolnej Skarbu PaÅ„stwa czy ulgi w podatku rolnym.
– Nie możemy jeszcze mówić o Å›rodkach, kiedy nie mamy jeszcze wykonanych szacunków strat. OczywiÅ›cie wielkoÅ›ci strat bÄ™dziemy odnosić do możliwoÅ›ci budżetowych. Zawsze staramy siÄ™ pomóc jak najwiÄ™cej rolnikom, ale nigdy ta pomoc nie pokrywa peÅ‚nych strat, jakie ponieÅ›li – wskazuje dr CzesÅ‚aw Siekierski.
W 2024 roku producenci owoców i winogron, poszkodowani wskutek wiosennych przymrozków, otrzymali wsparcie finansowe w wysokoÅ›ci 37 mln euro pochodzÄ…cych z budżetu UE oraz 74 mln euro z budżetu krajowego (łącznie ok. 470 mln zÅ‚).
Tegoroczne przymrozki prawdopodobnie najbardziej dotknÄ… sadowników. W przypadku jabÅ‚oni temperatury w zakresie od -2 do -4 st. C w okresie kwitnienia mogÄ… spowodować utratÄ™ nawet 90 proc. kwiatów. Przy -8 st. C ryzyko uszkodzeÅ„ jest znacznie wyższe, zwÅ‚aszcza dla gatunków wczeÅ›nie kwitnÄ…cych jak morele czy czereÅ›nie. Straty dotknęły też producentów rzepaku czy ziemniaków.
– Nie byÅ‚y to tak duże przymrozki i w takiej skali, żeby wpÅ‚ynęły na wielkość produkcji. Zapewne jakiÅ› wpÅ‚yw bÄ™dzie na ceny, ale nie zakÅ‚adamy istotnego wzrostu – przekonuje minister rolnictwa i rozwoju wsi.
