Regularne spożywanie orzechów może zmniejszyć ryzyko depresji. Do takich wniosków doszli naukowcy, którzy przeanalizowali dane dotyczÄ…ce dużej grupy dorosÅ‚ych Brytyjczyków. U tych, którzy jedli maÅ‚e albo umiarkowane iloÅ›ci orzechów (maksymalnie garść dziennie), zaobserwowano zmniejszenie ryzyka depresji o 17 proc. w piÄ™cioletniej perspektywie.
– PrzyglÄ…damy siÄ™ tylko pojedynczemu rodzajowi żywnoÅ›ci i nie może on być magicznym rozwiÄ…zaniem ani kluczowÄ… strategiÄ… zapobiegania depresji. ZajÄ™liÅ›my siÄ™ tym zagadnieniem w ramach badania zdrowych wzorców żywieniowych, takich jak dieta Å›ródziemnomorska. Zdrowe wzorce żywieniowe z uwzglÄ™dnieniem orzechów wiążą siÄ™ z korzyÅ›ciami dla ukÅ‚adu sercowo-naczyniowego i metabolizmu. StworzyliÅ›my hipotezÄ™, że mogÄ… one również przynosić korzyÅ›ci dla zdrowia psychicznego – mówi agencji Newseria Innowacje Arthur Mesas z Centrum BadaÅ„ Zdrowotnych i SpoÅ‚ecznych na Uniwersytecie Castilla-La Mancha w Cuence w Hiszpanii.
Naukowcy przeanalizowali informacje pochodzÄ…ce z brytyjskiego Biobanku, czyli badania epidemiologicznego prowadzonego w latach 2006–2010 wÅ›ród póÅ‚ miliona osób zarejestrowanych w brytyjskiej sÅ‚użbie zdrowia. Przyjrzeli siÄ™ dużej grupie ponad 13 tys. uczestników w Å›rednim i starszym wieku, którzy mieli prawidÅ‚owe dane wyjÅ›ciowe na temat spożycia orzechów i depresji. Analizowali dane z lat 2007–2012 (wartość wyjÅ›ciowa) i 2013–2020 (obserwacja).
– Incydenty depresji byÅ‚y potwierdzane z kolei za pomocÄ… badaÅ„ ankietowych i wywiadów bezpoÅ›rednich. OkreÅ›laliÅ›my depresjÄ™ na podstawie diagnoz zgÅ‚oszonych przez pacjentów i stosowania antydepresantów – wyjaÅ›nia Bruno Bizzozero-Peroni z Centrum BadaÅ„ Zdrowotnych i SpoÅ‚ecznych na Uniwersytecie Castilla-La Mancha w Cuence w Hiszpanii.
OkazaÅ‚o siÄ™, że osoby, które regularnie spożywajÄ… orzechy (wÅ‚oskie, brazylijskie, laskowe, nerkowce, migdaÅ‚y i pistacje) w niskiej lub umiarkowanej iloÅ›ci (jedna porcja ok. 30 g dziennie), sÄ… mniej podatne na rozwój depresji niż osoby niejedzÄ…ce orzechów. W ciÄ…gu piÄ™cioletniej obserwacji ryzyko depresji byÅ‚o mniejsze o 17 proc., niezależnie od takich czynników jak np. otyÅ‚ość, sÅ‚aba aktywność fizyczna czy choroby.
Naukowcy majÄ… na to dwa wyjaÅ›nienia. Po pierwsze, korzyÅ›ci zwiÄ…zane ze spożyciem orzechów, takich jak orzechy wÅ‚oskie, migdaÅ‚y, orzechy laskowe, nerkowce i orzechy ziemne, mogÄ… wynikać z ogólnych wzorców zdrowego stylu życia. Osoby, które jedzÄ… orzechy, mogÄ… stosować zdrowÄ… dietÄ™, zastÄ™pujÄ…c nimi niezdrowe przekÄ…ski czy naÅ‚ogi, takie jak palenie papierosów. Po drugie, za obniżenie ryzyka depresji mogÄ… odpowiadać czynniki biologiczne.
– Orzechy majÄ… dużą gÄ™stość odżywczÄ…, zawierajÄ… nienasycone kwasy tÅ‚uszczowe, na przykÅ‚ad omega-3 oraz fitosterole, melatoninÄ™ i inne bioskÅ‚adniki, które biorÄ… udziaÅ‚ w tworzeniu neuroprzekaźników i wpÅ‚ywajÄ… na plastyczność synaptycznÄ…. Aminokwasy, takie jak arginina czy tryptofan, uczestniczÄ… w wytwarzaniu serotoniny, jednego z aminokwasów biorÄ…cych udziaÅ‚ w patofizjologii depresji. Oprócz tego orzechy sÄ… bogate w bÅ‚onnik, który w poÅ‚Ä…czeniu z nienasyconymi kwasami tÅ‚uszczowymi wspiera zdrowie mikrobiomu, tj. bakterii i mikroorganizmów, które zamieszkujÄ… nasze jelita. Najnowsze badania wskazujÄ…, że zdrowie mikrobiomu jest bezpoÅ›rednio zwiÄ…zane ze zdrowiem psychicznym. Jest to kolejny potencjalny korzystny czynnik biologiczny – wyjaÅ›nia Arthur Mesas.
Åšwiat nauki coraz wnikliwiej przyglÄ…da siÄ™ depresji, która staÅ‚a siÄ™ istotnym problemem spoÅ‚ecznym.
– Depresja ma ogromny wpÅ‚yw na zdrowie: zwiÄ™ksza Å›miertelność, wystÄ™powanie chorób wspóÅ‚istniejÄ…cych i niepeÅ‚nosprawność. Ostatni raport dotyczÄ…cy wskaźnika obciążenia chorobami z 2019 roku przedstawia alarmujÄ…ce statystyki. Zaburzenia psychiczne sÄ… siódmÄ… gÅ‚ównÄ… przyczynÄ… chorób na Å›wiecie. Depresja stanowi gÅ‚ównÄ… przyczynÄ™ obciążenia niepeÅ‚nosprawnoÅ›ciÄ… od wczesnej dorosÅ‚oÅ›ci do wieku podeszÅ‚ego i dotyka 280 mln ludzi. WedÅ‚ug oszacowaÅ„ odnotowano wzrost wystÄ™powania zaburzenia depresyjnego na Å›wiecie w 2020 roku o 53 mln – mówi Bruno Bizzozero-Peroni. – ZwiÄ™kszyÅ‚ siÄ™ także znacznie bezpoÅ›redni i poÅ›redni wpÅ‚yw depresji na globalnÄ… gospodarkÄ™ i spoÅ‚eczeÅ„stwo. Na przykÅ‚ad utrata produktywnoÅ›ci w zwiÄ…zku z zaburzeniami psychicznymi takimi jak depresja kosztuje globalnÄ… gospodarkÄ™ 1 bln dol. rocznie.
W Polsce na depresjÄ™ choruje 1,2 mln osób. WedÅ‚ug Narodowego Funduszu Zdrowia Å›wiadczenia z rozpoznaniem gÅ‚ównym lub wspóÅ‚istniejÄ…cym depresji udzielono 682 tys. pacjentów w 2021 roku. Leki przeciwdepresyjne wykupiÅ‚o 1,5 mln osób, o 59 proc. wiÄ™cej niż w 2013 roku. NFZ jako sposoby profilaktyki i leczenia depresji wymienia aktywność fizycznÄ… i dietÄ™.
