MÅ‚ode pokolenie, które miaÅ‚o być katalizatorem dobrej zmiany w obszarze Å›rodowiska i klimatu, nie jest zaangażowane w rozwiÄ…zywanie tych problemów w takim stopniu, jak siÄ™ dotychczas wydawaÅ‚o. – Dla osób wchodzÄ…cych teraz w dorosÅ‚ość zmiana klimatu to tylko jeden z wielu kryzysów – mówi Mateusz Galica, wspóÅ‚zaÅ‚ożyciel Lat Dwudziestych. Z badaÅ„ tej agencji wynika, że mÅ‚odych przygniatajÄ… obecne problemy spoÅ‚eczno-gospodarcze, w tym inflacja i coraz wyższe koszty życia, problemy z dostÄ™pnoÅ›ciÄ… mieszkaÅ„ czy miejsc pracy zapewniajÄ…cych godziwe wynagrodzenie bez wyzysku. Ich kondycja psychiczna siÄ™ pogarsza, a bardziej niż kwestie Å›rodowiskowe zajmujÄ… ich w tej chwili wÅ‚asna sytuacja materialna i obawy o przyszÅ‚ość.
Powszechnie uważa siÄ™, że mÅ‚ode pokolenie jest mocno uwrażliwione na kwestiÄ™ ekologii i zmian klimatycznych, które uważajÄ… za jeden z najbardziej palÄ…cych, wspóÅ‚czesnych problemów i aktywnie włączajÄ… siÄ™ w jego rozwiÄ…zywanie. Jednak z badaÅ„ wynika, że nie do koÅ„ca jest to prawdÄ…, a mÅ‚odzi Polacy wykazujÄ… w tej kwestii coraz mniejszy entuzjazm. WedÅ‚ug raportu „Ziemianie atakujÄ…”, opracowanego przez Kantar Polska, European Climate Foundation, UN Global Compact Network Poland oraz agencjÄ™ Lata Dwudzieste, w grupie wiekowej 18–24 lata 23 proc. respondentów zgadza siÄ™ ze stwierdzeniem, że „to inni sÄ… odpowiedzialni za katastrofÄ™ ekologicznÄ…, nie zamierzam nic z tym robić”. Co wiÄ™cej, ta grupa wiekowa dwukrotnie częściej niż ogóÅ‚ Polaków wskazywaÅ‚a też, że „jest już za późno, żeby zapobiec katastrofie klimatycznej”.
– MÅ‚odzi sÄ… trochÄ™ wkurzeni, a trochÄ™ przerażeni, ponieważ media dotychczas budowaÅ‚y narracjÄ™ wokóÅ‚ zmian klimatu w sposób katastroficzny. To byÅ‚a apokalipsa, to byÅ‚y wysychajÄ…ce grunty, to byÅ‚a znikajÄ…ca z Ziemi populacja, ginÄ…ce zwierzÄ™ta. ByÅ‚o to pokazywane w taki sposób, który raczej nie budowaÅ‚ nadziei, że coÅ› jeszcze da siÄ™ zrobić. Z drugiej strony oni sÄ… zdenerwowani, zirytowani masÄ… instrukcji od starszego pokolenia, pokolenia ich rodziców, którzy na Facebooku zamieszczali relacje ze swoich wakacji we WÅ‚oszech czy na Zanzibarze i nie wiadomo jeszcze gdzie, a teraz produkujÄ… dla nich instrukcje: „sortuj Å›mieci, a jeÅ›li chodzi o ekologiczne wakacje, to najlepiej spÄ™dź je na Mazowszu”. SÄ… zdenerwowani, że za problem, który stworzyÅ‚o poprzednie pokolenie, to im każe siÄ™ pÅ‚acić, dodatkowo nawet nie włączajÄ…c ich w dyskusjÄ™ na ten temat – mówi agencji Newseria Biznes Mateusz Galica.
Badania przeprowadzone na potrzeby raportu pokazujÄ…, że tylko niewielki odsetek mÅ‚odych osób ma ochotÄ™ aktywnie siÄ™ włączyć do walki o lepsze jutro, a „efekt Grety” (Thunberg) nie ma na nich aż tak dużej siÅ‚y oddziaÅ‚ywania, jak można by siÄ™ tego spodziewać, obserwujÄ…c MÅ‚odzieżowe Strajki Klimatyczne. W dużej mierze wynika to z faktu, że mÅ‚ode pokolenie ma w tej chwili na gÅ‚owie inne problemy, potrzeby i obawy o swojÄ… przyszÅ‚ość.
– To sÄ… ludzie, którzy urodzili siÄ™ już w czasie, kiedy Polska byÅ‚a w UE, dla których smartfon to narzÄ™dzie dostÄ™pne od dzieciÅ„stwa, i wychowywali siÄ™ z rodzicami, którzy siÄ™ bogacili, kupowali nowe samochody, wiÄ™ksze telewizory, a im dawali obietnice, że wchodzÄ… w rosnÄ…cy, coraz bardziej zasobny i fajniejszy Å›wiat. Tymczasem w momencie, kiedy ci mÅ‚odzi zaczÄ™li wchodzić w dorosÅ‚ość, przyszedÅ‚ kryzys pandemii i zostali odizolowani, pozbawieni znajomych, nikt nie miaÅ‚ planu, jak sobie z tym poradzić. NastÄ™pnie przyszÅ‚a wojna, kryzys ekonomiczny, inflacja, czyli coÅ›, czego oni nie znajÄ…, nie doÅ›wiadczyli nigdy wczeÅ›niej. A wszyscy dookoÅ‚a zaczÄ™li trÄ…bić o katastrofie klimatycznej – mówi wspóÅ‚zaÅ‚ożyciel agencji Lata Dwudzieste.
Z badaÅ„ Kantar Polska wynika, że to wÅ‚aÅ›nie przedstawiciele mÅ‚odego pokolenia czujÄ… siÄ™ najsilniej ograniczani przez obecne problemy gospodarcze i spoÅ‚eczne, do których zaliczajÄ… siÄ™ m.in.: inflacja, coraz wyższe koszty życia, problemy z dostÄ™pnoÅ›ciÄ… mieszkaÅ„ czy miejsc pracy zapewniajÄ…cych godziwe wynagrodzenie bez wyzysku. Wszystko to w połączeniu z kryzysami z ostatnich kilku lat skÅ‚ada siÄ™ na fakt, że kondycja psychiczna mÅ‚odego pokolenia siÄ™ pogarsza: sukcesywnie roÅ›nie liczba osób w mÅ‚odym wieku, które potrzebujÄ… wsparcia psychicznego i u których diagnozuje siÄ™ depresjÄ™. Prawdopodobnie wchodzÄ…ce w dorosÅ‚ość Zetki bÄ™dÄ… też pierwszym pokoleniem, które bÄ™dzie zarabiać mniej od swoich rodziców. Dlatego w obliczu bieżących potrzeb kwestie Å›rodowiskowe schodzÄ… dla nich na dalszy plan, ponieważ bardziej zajmuje ich w tej chwili wÅ‚asna sytuacja ekonomiczna i obawy o przyszÅ‚ość. Nie oznacza to jednak, że ten temat jest im zupeÅ‚nie obojÄ™tny.
– Oni sÄ… w jakiÅ› sposób gotowi do zmian, ale nie dostali wyraźnej instrukcji, jak te zmiany majÄ… wyglÄ…dać. Taka najprostsza instrukcja, która przebiÅ‚a siÄ™ przez spoÅ‚eczny szum informacyjny, to „sortuj Å›mieci”. MÅ‚odzi nie dostrzegajÄ… też problemów niewidzialnych, bo przecież emisje czy nawet jakość powietrza sÄ… niewidzialne. Natomiast jeÅ›li zapytamy ich o wymarzone sÄ…siedztwo, to oni marzÄ… o zieleni, dobrym transporcie publicznym, chodnikach i Å›cieżkach rowerowych, czyli de facto o takich reformach, które mogÄ… tÄ™ jakość powietrza poprawić – wskazuje Mateusz Galica. – Widać, że musimy o tym opowiadać trochÄ™ inaczej, musimy siÄ™ starać wspólnie ratować Å›rodowisko, ale nie używajÄ…c sÅ‚owa „Å›rodowisko”.
Badanie „Debiutanci ’23” przeprowadzone w Polsce przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi pokazaÅ‚o, że kwestie Å›rodowiskowe i klimatyczne nie znalazÅ‚y siÄ™ w czoÅ‚ówce bolÄ…czek i lÄ™ków mÅ‚odych wyborców. Jednak mimo to wielu badanych przyznawaÅ‚o, że uwzglÄ™dnienie w programach wyborczych kwestii zwiÄ…zanych ze Å›rodowiskiem, klimatem i jakoÅ›ciÄ… powietrza byÅ‚o dla nich ważne. Wyniki wyborów to potwierdziÅ‚y – to wÅ‚aÅ›nie na partie, które te kwestie uwzglÄ™dniajÄ…, mÅ‚odzi oddali najwiÄ™cej gÅ‚osów. Co istotne, frekwencja wÅ›ród mÅ‚odego pokolenia (18–29 lata), które dotÄ…d uważano za niezainteresowane politykÄ…, okazaÅ‚a siÄ™ rekordowa i wyniosÅ‚a blisko 70 proc.
– Nikt siÄ™ nie spodziewaÅ‚ aż takiej frekwencji wÅ›ród mÅ‚odych, dotychczasowy rekord to byÅ‚o ok. 45 proc. To byÅ‚ wielki sukces, jeÅ›li chodzi o zaangażowanie, bo wÅ‚aÅ›nie w tej grupie skok byÅ‚ najwiÄ™kszy. I to byÅ‚ dobry dzieÅ„ dla Å›rodowiska, bo ci, którzy wczeÅ›niej byli niezdecydowani, w badaniach mówili nam, że być może nie pójdÄ… do wyborów, nie majÄ… jeszcze zdania, nie czujÄ… takiej potrzeby – oni w momencie, kiedy już wyszli i odstali swoje w tych kolejkach, to oddali gÅ‚osy na partie, które majÄ… w swoich programach wiÄ™cej pomysÅ‚ów i troski o Å›rodowisko naturalne. Tak wiÄ™c można powiedzieć, że te wszystkie dodatkowe punkty procentowe we frekwencji wÅ›ród mÅ‚odych to byÅ‚y niejako punkty oddane na Å›rodowisko – mówi ekspert. – Pytanie, czy to byÅ‚ jednorazowy zryw, czy mamy poczÄ…tek jakiegoÅ› nowego rozdziaÅ‚u, jeÅ›li chodzi o zaangażowanie mÅ‚odych ludzi.
