ZatÅ‚oczenie stadionu, rozgrywka w miejscach o wyższej stopie bezrobocia i kiepskie wyniki drużyny gospodarzy – to czynniki, które wpÅ‚ywajÄ… na nasilenie aspoÅ‚ecznych i agresywnych zachowaÅ„ podczas meczów piÅ‚ki nożnej w wiÄ™kszym stopniu niż możliwość kupienia alkoholu podczas takiej imprezy. BezpieczeÅ„stwo niekoniecznie jest wiÄ™c argumentem, którym można uzasadniać wprowadzenie zakazu sprzedaży i konsumpcji napojów alkoholowych na stadionach. Zdaniem naukowców, którzy przeanalizowali zachowania kibiców w Brazylii, dużo ważniejsza niż zakazy jest dyskusja o skutkach przemocy i promowanie sportu jako pozbawionej przemocy rozrywki.
Badacze z Leeds Beckett University w Wielkiej Brytanii przeanalizowali ponad 4,5 tys. meczów pierwszej i drugiej ligi w Brazylii (nie brali pod uwagÄ™ zachowaÅ„ przed meczami i po ich zakoÅ„czeniu). To kraj, gdzie piÅ‚ka nożna jest uważana za sport narodowy. Przez wiele lat obowiÄ…zywaÅ‚ tam zakaz sprzedaży alkoholu na stadionach piÅ‚karskich, który jednak zostaÅ‚ zniesiony na czas rozgrywajÄ…cych siÄ™ w Brazylii Mistrzostw Åšwiata w PiÅ‚ce Nożnej w 2014 roku. Spokojny przebieg rozgrywek skÅ‚oniÅ‚ niektóre miasta i stany do caÅ‚kowitego zniesienia zakazu.
– MieliÅ›my możliwość przeprowadzenia eksperymentu w naturalnych warunkach w miastach, w których spożycie alkoholu na meczach zostaÅ‚o dopuszczone, i w tych, w których obowiÄ…zywaÅ‚ zakaz, nastÄ™pnie porównania wyników i przekonania siÄ™, czy sprzedaż ma wpÅ‚yw na poziom przemocy – mówi agencji Newseria Innowacje Thadeu Gasparetto z Leeds Beckett University. – SkategoryzowaliÅ›my zachowania antyspoÅ‚eczne w różnych grupach, od najbardziej skrajnych do najmniej poważnych zachowaÅ„. Na przykÅ‚ad zamieszki czy wtargniÄ™cie na boisko sÄ… dużo bardziej agresywne niż krzyki czy rzucanie przedmiotów na murawÄ™.
Naukowcy zauważyli wprawdzie, że sprzedaż napojów alkoholowych jest statystycznie powiÄ…zana z aspoÅ‚ecznymi zachowaniami kibiców piÅ‚ki nożnej w Brazylii, ale traci ona na znaczeniu, gdy do modelowania dodane zostanÄ… inne czynniki, miÄ™dzy innymi takie jak miejsce rozgrywania spotkania.
– Na meczach z dopuszczonÄ… sprzedażą alkoholu zaobserwowano istotnie wiÄ™cej poważnych zachowaÅ„ antyspoÅ‚ecznych. Należy jednak pamiÄ™tać, że skala tych zdarzeÅ„ byÅ‚a bardzo maÅ‚a. Tylko na 5 proc. meczów zaobserwowano zachowania antyspoÅ‚eczne. UstaliliÅ›my, że w przypadku dużego zatÅ‚oczenia stadionu i zÅ‚ych wyników drużyny gospodarzy prawdopodobieÅ„stwo poważniejszych zachowaÅ„ antyspoÅ‚ecznych wzrasta. W zwiÄ…zku z tym nie możemy tworzyć powiÄ…zaÅ„ ani zakÅ‚adać, że alkohol jest jedynym czynnikiem wyzwalajÄ…cym przemoc, ponieważ nie jest to prawdÄ…. Może on prowadzić do pewnych negatywnych skutków, ale ich skala jest bardzo niewielka i nie uzasadnia stwierdzenia, że nie można sprzedawać alkoholu, w tym przypadku piwa, na meczach piÅ‚ki nożnej – mówi Thadeu Gasparetto.
Tylko podczas 245 z 4,5 tys. przeanalizowanych meczów doszÅ‚o do co najmniej jednego aspoÅ‚ecznego zachowania kibiców.
– Bardzo ciekawe badanie opublikowano w 2022 roku. Jego wyniki wskazywaÅ‚y, że dopuszczenie sprzedaży alkoholu w USA podczas uniwersyteckich zawodów futbolowych przyczyniÅ‚o siÄ™ do spadku okreÅ›lonych wykroczeÅ„, na przykÅ‚ad naruszeÅ„ przepisów dotyczÄ…cych spożycia alkoholu i zakÅ‚ócania porzÄ…dku publicznego. WyjaÅ›nienie zaproponowane przez autora byÅ‚o takie, że kibice, którzy chcieli siÄ™ napić, spożywali mniejszÄ… ilość alkoholu i rozkÅ‚adali konsumpcjÄ™ w czasie, zamiast wypijać naraz dużą ilość przed meczem. Dlatego niektóre zachowania antyspoÅ‚eczne ulegÅ‚y ograniczeniu mimo dopuszczenia sprzedaży alkoholu podczas meczów. Taki wynik wydaje siÄ™ nieintuicyjny, jednak jest bardzo interesujÄ…cy i pouczajÄ…cy – zauważa badacz z Leeds Beckett University w Wielkiej Brytanii.
Jak podkreÅ›la, wszystkie te okolicznoÅ›ci muszÄ… być brane pod uwagÄ™ przez decydentów przy podejmowaniu decyzji o dopuszczeniu bÄ…dź zakazaniu sprzedaży alkoholu na stadionach piÅ‚karskich. Ważne sÄ… też uwarunkowania wÅ‚aÅ›ciwe dla danego kraju czy miasta.
– Decydenci i twórcy strategii politycznych powinni zwiÄ™kszać Å›wiadomość negatywnych aspektów spożycia alkoholu i tego, że może on prowadzić do agresywnych zachowaÅ„, w tym przypadku u kibiców sportowych, jednak musimy zrozumieć, że spożycie alkoholu ma silne uwarunkowania kulturowe w wielu spoÅ‚eczeÅ„stwach. W tym sensie picie alkoholu nie jest bezpoÅ›rednio zwiÄ…zane z przemocÄ… – może poprawić atmosferÄ™ meczu, przyczynić siÄ™ do lepszej frekwencji, przynieść wyższe przychody klubom. Musimy znaleźć równowagÄ™ miÄ™dzy pozytywnymi i negatywnymi aspektami i uÅ›wiadomić ludziom, że problemem jest przemoc sama w sobie. Jest wiele innych aspektów, o których organizatorzy rozgrywek ligowych, rzÄ…dy i kluby muszÄ… lepiej informować kibiców i podkreÅ›lać, że chodzi o odrzucenie przemocy, zamiast mówić o zaprzestaniu spożywania okreÅ›lonych wyrobów – postuluje Thadeu Gasparetto.
Zdaniem naukowców problem zwiÄ…zany z agresjÄ… u kibiców sportowych nie wymaga wiÄ™c ustalania polityki dotyczÄ…cej zakazywania lub dopuszczania sprzedaży alkoholu, lecz edukacji na temat przyczyn i skutków przemocy.
– Idźmy na mecz i dzielmy siÄ™ sportowymi emocjami z przyjacióÅ‚mi, rodzinami, wspóÅ‚pracownikami, kibicujmy swojej drużynie, pamiÄ™tajÄ…c, że chodzi tu o sport. MyÅ›lÄ™, że to kluczowy element, jeÅ›li chodzi o rozwiÄ…zanie problemu przemocy wÅ›ród kibiców piÅ‚ki nożnej i ogólnie w sporcie – uważa ekspert.
