Pandemia COVID-19 pokazaÅ‚a, że lotnictwo może przyspieszyć roznoszenie siÄ™ różnych chorób, bo podróże miÄ™dzy kontynentami sÄ… możliwe w ciÄ…gu kilku godzin. – To wymusi duże zmiany organizacyjne w pracy lotnisk i przewoźników dotyczÄ…ce zarzÄ…dzania bezpieczeÅ„stwem – ocenia prof. Cezary GaliÅ„ski z Politechniki Warszawskiej. Kwestie bezpieczeÅ„stwa bÄ™dÄ… też kluczowe przy wprowadzaniu nowych technologii do lotnictwa, takich jak loty autonomiczne.
– Lotnictwo „zmniejszyÅ‚o” ZiemiÄ™ i spowodowaÅ‚o, że podróże, które dawniej trwaÅ‚y wiele miesiÄ™cy, w tej chwili realizuje siÄ™ w ciÄ…gu kilku godzin. W zwiÄ…zku z tym roznoszenie siÄ™ chorób jest zdecydowanie prostsze niż kilkaset lat temu. Dlatego wydaje siÄ™, że potrzebne sÄ… duże zmiany w organizacji lotnisk i instytucji zajmujÄ…cych siÄ™ transportem ludzi. Prawdopodobnie dojdzie do zmian przepisów, zmian organizacyjnych, które bÄ™dÄ… utrudniaÅ‚y roznoszenie siÄ™ chorób – ocenia w rozmowie z agencjÄ… Newseria Biznes prof. dr hab. inż. Cezary GaliÅ„ski, kierownik ZakÅ‚adu Samolotów i ÅšmigÅ‚owców na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa na Politechnice Warszawskiej.
To z tego powodu jednÄ… z pierwszych decyzji po wybuchu pandemii byÅ‚y wÅ‚aÅ›nie ograniczenia w podróżach. Do dziÅ› – zgodnie z obowiÄ…zujÄ…cym od 9 grudnia do 31 grudnia rozporzÄ…dzeniem – z Polski zakazane sÄ… loty do BoÅ›ni i Hercegowiny, Czarnogóry, Gruzji, Jordanii, Armenii, Kosowa, Macedonii PóÅ‚nocnej, Serbii i USA (z wyjÄ…tkiem kilku lotnisk). Ograniczenia w podróżach lotniczych dotknęły przewoźników i lotniska na caÅ‚ym Å›wiecie, powodujÄ…c ich gigantyczne straty.
Dlatego już na poczÄ…tku roku podjÄ™to starania, by uczynić przemieszczanie siÄ™ bardziej bezpiecznym. W koÅ„cowej fazie produkcji znajduje siÄ™ aplikacja IATA Travel Pass, która ma zapewnić bezpieczny przepÅ‚yw informacji na temat stanu zdrowia podróżnych, wyników ich testów, choroby czy szczepienia przeciwko SARS-CoV-2. InnÄ… inicjatywÄ… jest cyfrowy projekt paszportu epidemiologicznego Common Trust Network, który ma umożliwić bezpieczne podróże miÄ™dzynarodowe i zmniejszyć ryzyko rozprzestrzeniania siÄ™ koronawirusa.
– Zmiany, które muszÄ… wprowadzić firmy lotnicze, bÄ™dÄ… przede wszystkim dotyczyÅ‚y systemu zarzÄ…dzania bezpieczeÅ„stwem, który jest podstawÄ… dziaÅ‚alnoÅ›ci przemysÅ‚u lotniczego. Może nie bÄ™dÄ… to zmiany czysto w technologii, natomiast na pewno bÄ™dÄ… zmiany w organizacji transportu – przekonuje ekspert z Politechniki Warszawskiej.
Kwestia bezpieczeÅ„stwa pozostaje także podstawÄ… przy pracach nad innowacjami w lotnictwie. Obecnie jest ono najbezpieczniejszÄ… formÄ… transportu. Dane Europejskiej Agencji BezpieczeÅ„stwa Lotniczego (EASA) wskazujÄ…, że łącznie w latach 2015–2019 na terytorium UE odnotowano 198 ofiar Å›miertelnych w wypadkach w zarobkowym transporcie lotniczym i 777 ofiar Å›miertelnych w wypadkach z udziaÅ‚em statków powietrznych zarejestrowanych w Unii.
– Ruch lotniczy dynamicznie roÅ›nie. Gdyby poziom bezpieczeÅ„stwa byÅ‚ staÅ‚y, to mielibyÅ›my wypadek lotniczy co tydzieÅ„. Zmiana w zakresie zapewnienia bezpieczeÅ„stwa to podstawa tego, co siÄ™ dzieje w lotnictwie. To samo dotyczy systemów bezzaÅ‚ogowych. Jeżeli uda siÄ™ osiÄ…gnąć wiÄ™kszy poziom niezawodnoÅ›ci niż obecnie, bÄ™dÄ… dopuszczane przez nadzory lotnicze do eksploatacji. Jeżeli siÄ™ nie da tego bezpieczeÅ„stwa podwyższyć, to nie bÄ™dzie takiej zgody. TrochÄ™ to potrwa, ale idziemy w dobrym kierunku – podkreÅ›la prof. Cezary GaliÅ„ski.
Taki sam warunek stawiany jest w rozwoju autonomicznych lotów zaÅ‚ogowych. Zaawansowana technologia i uczenie maszynowe umożliwiajÄ… szybki postÄ™p w rozwoju technologii autonomicznych w samolotach. W nadchodzÄ…cych latach może to pomóc branży lotniczej zÅ‚agodzić niedobory pilotów i sprostać rosnÄ…cemu zapotrzebowaniu pasażerów. WedÅ‚ug szacunków MiÄ™dzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA) sprzed pandemii ruch lotniczy do 2037 roku ma siÄ™ podwoić. BÄ™dzie to wymagaÅ‚o ok. 37 tys. nowych samolotów oraz ponad póÅ‚ miliona nowych pilotów. Teoretycznie technologia pozwala już na loty zarzÄ…dzane z ziemi, zdaniem eksperta problemem jest jednak brak peÅ‚nego do nich zaufania.
– Nawet nie dlatego, że te systemy sÄ… zawodne, ale programiÅ›ci jeszcze nie sÄ… w stanie wyobrazić sobie wszystkich możliwych sytuacji. Skrajny przypadek byÅ‚ taki, że jeden z samolotów pasażerskich rozbiÅ‚ siÄ™ dlatego, że w czujniku prÄ™dkoÅ›ci osa zrobiÅ‚a sobie gniazdo. To wystarczyÅ‚o, żeby caÅ‚y system sterowania samolotem zaczÄ…Å‚ dziaÅ‚ać w sposób nieprawidÅ‚owy. A wyobrażenie sobie wszystkich możliwych scenariuszy, które mogÄ… siÄ™ zdarzyć, jest po prostu bardzo trudne. StÄ…d wymaganie, żeby na pokÅ‚adzie tego samolotu byli piloci, którzy myÅ›lÄ… w sposób niezależny i w trudnych sytuacjach sÄ… w stanie uratować samolot i pasażerów – tÅ‚umaczy ekspert z Politechniki Warszawskiej. – Raczej to bÄ™dÄ… loty automatyczne, czyli ktoÅ› bÄ™dzie programowaÅ‚ taki samolot na wykonanie odpowiedniej usÅ‚ugi transportowej i bÄ™dzie go caÅ‚y czas nadzorowaÅ‚.
Niedawno gÅ‚oÅ›no byÅ‚o o powrocie naddźwiÄ™kowych samolotów. AmerykaÅ„ski start-up Boom Supersonic zaprezentowaÅ‚ XB-1, pierwszy od czasów Concorde’a prototyp pasażerskiego samolotu naddźwiÄ™kowego. Overture, bo tak ma siÄ™ nazywać, pojawi siÄ™ na niebie, jeÅ›li zaplanowane na 2021 rok loty testowe wypadnÄ… pomyÅ›lnie. WedÅ‚ug zapowiedzi na pokÅ‚ad bÄ™dzie mógÅ‚ zabrać do 100 pasażerów i latać trzykrotnie szybciej od zwykÅ‚ych samolotów pasażerskich, z prÄ™dkoÅ›ciÄ… ok. 2,7 tys. km/h. Tym samym podróż z Londynu do Nowego Jorku trwaÅ‚aby zaledwie trzy godziny zamiast oÅ›miu.
– To niemalże podróż w czasie. Startujemy wieczorem, lÄ…dujemy rano tego samego dnia, ale jest to dosyć trudne do zniesienia dla organizmu czÅ‚owieka ze wzglÄ™du na zjawisko jetlagu. Dla biznesmenów, którzy muszÄ… bardzo szybko przemieszczać siÄ™ pomiÄ™dzy np. oÅ›rodkami finansowymi, byÅ‚oby to dobre rozwiÄ…zanie. Z tego wzglÄ™du podejrzewam, że bardziej prawdopodobne jest w tej chwili pojawienie siÄ™ naddźwiÄ™kowych samolotów dyspozycyjnych, a nie dużych pasażerskich – ocenia prof. Cezary GaliÅ„ski. – Niektórzy myÅ›lÄ… nawet o takich obiektach, które byÅ‚yby w stanie przelecieć z Londynu do Sydney w ciÄ…gu trzech godzin. To już nie byÅ‚by samolot naddźwiÄ™kowy, tylko hiperdźwiÄ™kowy, który pokonywaÅ‚by tÄ™ trasÄ™ częściowo poza atmosferÄ…. Ale myÅ›lÄ™, że ta perspektywa jest jeszcze bardzo odlegÅ‚a.
