– Proces odbudowy Ukrainy okreÅ›li caÅ‚oksztaÅ‚t polsko-ukraiÅ„skich relacji gospodarczych na wiele lat do przodu – mówi Tetiana Chuzha z Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu, która prowadzi bazÄ™ polskich przedsiÄ™biorstw zainteresowanych wziÄ™ciem udziaÅ‚u w tym powojennym przedsiÄ™wziÄ™ciu. Obecnie jest w niej ok. 1,7 tys. polskich firm, z czego ok. 1/3 reprezentuje sektor budowlany. WedÅ‚ug Polskiego Instytutu Ekonomicznego stoi przed nimi ogromny potencjaÅ‚, bo wartość projektów do zrealizowania w samym Donbasie siÄ™gnie ok. 150–200 mld dol.
– Proces odbudowy Ukrainy bÄ™dzie bardzo istotnym czynnikiem, który okreÅ›li caÅ‚oksztaÅ‚t polsko-ukraiÅ„skich relacji gospodarczych. My oczekujemy, że Polska stanie siÄ™ hubem odbudowy, miejscem, przez które bÄ™dÄ… dziaÅ‚ać zarówno polskie, jak i zagraniczne firmy, które bÄ™dÄ… też korzystać ze wsparcia, poÅ›rednictwa i pomocy polskiego biznesu. WedÅ‚ug Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu odbudowa Ukrainy to bÄ™dzie takie hasÅ‚o, które okreÅ›li wspóÅ‚pracÄ™ polsko-ukraiÅ„skÄ… na wiele lat do przodu – mówi agencji Newseria Biznes Tetiana Chuzha, menedżer ds. rozwoju biznesu w Zagranicznym Biurze Handlowym PAIH w Kijowie, tymczasowo operujÄ…cym z Warszawy.
Trwająca już prawie rok wojna w Ukrainie spowodowała w tym kraju ogromną skalę zniszczeń, a straty powiększają się z każdym dniem rosyjskiej inwazji. Jak podaje Polski Instytut Ekonomiczny, w wyniku działań wojennych zostało zdewastowane co najmniej 100 tys. km2, a zniszczeniu uległa infrastruktura cywilna, transportowa i energetyczna. Kijowska Szkoła Ekonomii oszacowała dotychczasowe, łączne straty infrastrukturalne na ok.136 mld dol. Natomiast władze ukraińskie oraz Europejski Bank Inwestycyjny wskazują, że łączny koszt powojennej odbudowy Ukrainy może wynieść ponad 1 bln dol.
Skala tego przedsiÄ™wziÄ™cia bÄ™dzie ogromna – odtworzenie zniszczonych budynków, zakÅ‚adów pracy i infrastruktury, stabilizacja fundamentów makroekonomicznych oraz ponowne włączenie Ukrainy w globalne Å‚aÅ„cuchy dostaw bÄ™dzie wymagać znaczÄ…cego udziaÅ‚u zachodnich partnerów. Polska – m.in. ze wzglÄ™du na bliskość kulturowÄ…, dobre relacje oraz duże zaangażowanie polskich firm na ukraiÅ„skim rynku jeszcze przed wojnÄ… – może być jednym z liderów tego procesu.
– Tak naprawdÄ™ bieżąca odbudowa caÅ‚y czas trwa, bo ukraiÅ„skie wÅ‚adze ogÅ‚aszajÄ… przetargi na remonty dróg, odbudowÄ™ mostów. To już siÄ™ dzieje. Na razie polski biznes nie może tam wejść ze zrozumiaÅ‚ych powodów, bo to jest po prostu niebezpieczne. Jednak taka odbudowa w czasie wojny jest potrzebna przede wszystkim do tego, żeby podtrzymać ducha UkraiÅ„ców, aby oni widzieli, że mimo wojny część kraju siÄ™ odbudowuje. Wiadomo, że ta wielka odbudowa, na którÄ… czeka polski biznes, jeszcze jest przed nami – mówi ekspertka PAIH.
PotencjaÅ‚ przyszÅ‚ej wspóÅ‚pracy jest olbrzymi. Na miÄ™dzynarodowej konferencji poÅ›wiÄ™conej odbudowie Ukrainy, która w ubiegÅ‚ym roku odbyÅ‚a siÄ™ w szwajcarskim Lugano, ustalono, że Polska i WÅ‚ochy bÄ™dÄ… odpowiedzialne za odbudowÄ™ Donbasu, czyli jednego z najbardziej zdewastowanych regionów Ukrainy. Polski Instytut Ekonomiczny oszacowaÅ‚, że – biorÄ…c pod uwagÄ™ wielkość tej części kraju – realizowane tam projekty bÄ™dÄ… odpowiadaÅ‚y za ok. 15–20 proc. caÅ‚ego planu odbudowy Ukrainy i bÄ™dÄ… mieć wartość rzÄ™du 150–200 mld dol.
Polska Agencja Inwestycji i Handlu już w poÅ‚owie ubiegÅ‚ego roku zaczęła tworzyć bazÄ™ polskich firm, które sÄ… zainteresowane wznowieniem eksportu i udziaÅ‚em w odbudowie Ukrainy. Obecnie znajduje siÄ™ w niej ok. 1,7 tys. przedsiÄ™biorstw, z czego ok. 1/3 reprezentuje sektor budowlany.
– Na podstawie tej bazy kontaktujemy siÄ™ z firmami, przekazujemy im informacje o bieżącej sytuacji i projektach, które już siÄ™ otwierajÄ…, oraz wydarzeniach, które organizujemy. Z tej bazy wyciÄ…gamy też informacje, jeżeli mamy zapytania o konkretnego producenta bÄ…dź konkretnÄ… branżę dla potrzeb odbudowy – wyjaÅ›nia ekspertka PAIH. – Zainteresowanym firmom proponujemy również wpisanie siÄ™ do dedykowanego katalogu, który jest opracowany w trzech jÄ™zykach: po polsku, ukraiÅ„sku i angielsku. To bÄ™dzie narzÄ™dzie promocji polskiego biznesu dla odbudowy Ukrainy. Już zaczÄ™liÅ›my wysyÅ‚kÄ™ newslettera do tych firm z bieżącymi informacjami dotyczÄ…cymi np. otwartych przetargów dla danych branż.
Przedstawicielka PAIH wskazuje, że branże, które mogÄ… najbardziej skorzystać na powojennej odbudowie Ukrainy, to przede wszystkim budownictwo, ale też m.in. budowa maszyn, sektor ICT, rolno-spożywczy oraz medyczny i farmaceutyczny. To na nich skupia siÄ™ budowana baza.
– Firmy z innych branż też mogÄ… zarejestrować siÄ™ w naszej bazie i opisać swojÄ… ofertÄ™ – mówi Tetiana Chuzha.
WiÄ™kszość planowanych inwestycji i projektów odbudowy ma być skorelowana z reformami w Ukrainie (zwiÄ…zanymi m.in. z walkÄ… z korupcjÄ…), tak aby stopniowo przybliżać ten kraj do czÅ‚onkostwa w UE.
– Przewiduje siÄ™, że nowa Ukraina bÄ™dzie zbudowana już wedÅ‚ug zasad europejskich, z uwzglÄ™dnieniem ekologii i rzÄ…dów prawa. Mamy nadziejÄ™, że korupcja zostanie wyeliminowana – mówi ekspertka PAIH. – Ukraina jest już krajem kandydujÄ…cym do Unii Europejskiej, ale ta kandydatura byÅ‚a przyznana trochÄ™ na wyrost. Teraz Ukraina musi speÅ‚nić szereg wymagaÅ„ i dopiero wtedy bÄ™dzie możliwy powojenny rozwój, od tego bÄ™dzie też uzależnione przyszÅ‚e finansowanie.
W poÅ‚owie stycznia br. wicepremier Jacek Sasin, podczas debaty dotyczÄ…cej przyszÅ‚ej odbudowy Ukrainy w szwajcarskim Davos, informowaÅ‚, że Ministerstwo Aktywów PaÅ„stwowych przygotowaÅ‚o już we wspóÅ‚pracy z Ministerstwem Rozwoju i Technologii wielki plan udziaÅ‚u polskich firm w odbudowie Ukrainy. MajÄ… uczestniczyć w nim zarówno podmioty prywatne, jak i spóÅ‚ki Skarbu PaÅ„stwa.
PIE zauważa również, że choć projekt powojennej odbudowy Ukrainy jeszcze na dobre nie wystartowaÅ‚, Polska na razie aktywnie wspiera jÄ… w wojennych wysiÅ‚kach. WedÅ‚ug danych MiÄ™dzynarodowego Funduszu Walutowego tylko we wrzeÅ›niu 2022 roku wartość eksportu z Polski do Ukrainy byÅ‚a wyższa o 46 proc. niż rok wczeÅ›niej, natomiast import wzrósÅ‚ w tym czasie o 23 proc. Jest to efekt dużego wsparcia w postaci eksportu broni oraz znaczÄ…cej pomocy humanitarnej dla Ukrainy. Rozwój instytucjonalny przyczyniÅ‚ siÄ™ też do pogłębienia wspóÅ‚pracy gospodarczej. Jak szacuje Narodowy Bank Polski, dochód z tytuÅ‚u polskich inwestycji bezpoÅ›rednich w Ukrainie wzrósÅ‚ z 34 mln euro jeszcze w 2014 roku do rekordowych 130 mln euro w 2021 roku.
Analitycy oceniajÄ… zresztÄ…, że poza inwestycjami w odbudowÄ™ powojennych zniszczeÅ„ w przyszÅ‚oÅ›ci znaczÄ…co wzrosnąć może również skala polskich inwestycji bezpoÅ›rednich w Ukrainie. WedÅ‚ug analityków w najbliższych piÄ™ciu latach ich wartość siÄ™gnie ok. 30 mld dol. To zaÅ› bÄ™dzie oznaczać prawie 30-krotny wzrost, ponieważ jeszcze w 2021 roku Narodowy Bank Ukrainy szacowaÅ‚ wartość bezpoÅ›rednich inwestycji z Polski na ok. 1,2 mld dol. PIE szacuje, że najwiÄ™ksze zaangażowanie rodzimych przedsiÄ™biorstw bÄ™dzie widoczne m.in. w sektorze energetycznym, budownictwie, części przemysÅ‚u czy usÅ‚ugach finansowych.
Co istotne, polski biznes może liczyć przy tym na pewne przywileje. RzÄ…d Ukrainy podjÄ…Å‚ już bowiem dziaÅ‚ania usprawniajÄ…ce wspóÅ‚pracÄ™ z PolskÄ… – wprowadziÅ‚ m.in. ustawÄ™ o specjalnym statusie Polaków w Ukrainie, która ma uÅ‚atwić im prowadzenie dziaÅ‚alnoÅ›ci w tym kraju.
– Z drugiej strony Polska też staÅ‚a siÄ™ bezpiecznÄ… przystaniÄ… dla ukraiÅ„skich przedsiÄ™biorców, którzy przyjechali tutaj, aby kontynuować dziaÅ‚alność biznesowÄ… i po prostu zarabiać na życie. UkraiÅ„ski biznes relokuje u nas część swojej dziaÅ‚alnoÅ›ci, jak np. logistyka, magazyny, a nawet produkcja. Dotyczy to zwÅ‚aszcza przedsiÄ™biorstw zorientowanych na eksport, którym zależy na utrzymaniu ciÄ…gÅ‚oÅ›ci dostaw dla klientów zagranicznych. MyÅ›lÄ™ wiÄ™c, że ukraiÅ„scy przedsiÄ™biorcy czujÄ… siÄ™ u nas dobrze – mówi przedstawicielka kijowskiego biura PAIH.
Z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego „UkraiÅ„skie firmy w Polsce po wybuchu wojny” wynika, że w ciÄ…gu pierwszego póÅ‚rocza wojny w Ukrainie jej obywatele przebywajÄ…cy w naszym kraju zaÅ‚ożyli tu w sumie ok. 14 tys. firm – 3,6 tys. spóÅ‚ek i 10,2 tys. jednoosobowych dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczych. 75 proc. badanych przedsiÄ™biorstw otworzyÅ‚o dziaÅ‚alność w Polsce z koniecznoÅ›ci pozyskania Å›rodków na utrzymanie siebie i rodziny, a 50 proc. podjęło próbÄ™ kontynuowania na tutejszym rynku dziaÅ‚alnoÅ›ci biznesowej prowadzonej przed wojnÄ… w Ukrainie. Dla 30 proc. ukraiÅ„skich przedsiÄ™biorców duży wpÅ‚yw na podjÄ™cie decyzji o starcie z biznesem w Polsce miaÅ‚a wiÄ™ksza niż w innych krajach pomoc w uruchomieniu dziaÅ‚alnoÅ›ci.
