Krajowi inwestorzy majÄ… zaledwie 2-proc. udziaÅ‚ w polskim rynku nieruchomoÅ›ci, podczas gdy w Czechach ten odsetek wynosi 60 proc. Wynika to m.in. z faktu, że w Polsce wciąż brakuje legislacji, która umożliwiÅ‚aby lokalnym inwestorom indywidualnym i instytucjonalnym lokowanie kapitaÅ‚u w nieruchomoÅ›ciach komercyjnych, jak np. fundusze typu REIT, które od lat z powodzeniem funkcjonujÄ… m.in. w USA i krajach Europy. Teraz nadzieje na ich wprowadzenie ponownie pojawiÅ‚y siÄ™ po zapowiedziach ministra finansów Andrzeja DomaÅ„skiego, który zadeklarowaÅ‚, że resort jest gotów aktywnie włączyć siÄ™ w dyskusje nad tym pomysÅ‚em. Eksperci podkreÅ›lajÄ…, że wprowadzenie polskich REIT-ów pomogÅ‚oby szybciej zaktywizować polski rynek nieruchomoÅ›ci komercyjnych po okresie spowolnienia.
– Wszyscy majÄ… nadziejÄ™, że 2024 rok bÄ™dzie lepszy niż poprzedni dla polskiego rynku transakcyjnego. WÅ‚aÅ›ciwie już obserwujemy pierwsze przejawy takiej aktywnoÅ›ci. Co prawda na inwestorów ze Stanów Zjednoczonych i Europy Zachodniej przyjdzie nam jeszcze chwilÄ™ poczekać, ale obserwujemy za to aktywność inwestorów z Europy Åšrodkowej, Europy Wschodniej i Skandynawii. Mamy nadziejÄ™, że ten trend bÄ™dzie siÄ™ wzmacniaÅ‚ – mówi agencji Newseria Biznes Katarzyna Kopczewska, partner, wspóÅ‚kierujÄ…ca PraktykÄ… PodatkowÄ… w Baker McKenzie.
Jak wskazuje specjalizujÄ…ca siÄ™ w nieruchomoÅ›ciach firma Savills, polska branża nieruchomoÅ›ci komercyjnych stoi przed wyzwaniem powrotu do wysokiej aktywnoÅ›ci inwestycyjnej w obliczu wciąż odczuwalnej niestabilnoÅ›ci, która przekÅ‚ada siÄ™ na ostrożność inwestorów. MiÄ™dzy innymi ten czynnik spowodowaÅ‚, że ubiegÅ‚y rok nie byÅ‚ dla branży udany: wedÅ‚ug Cushman & Wakefield wolumen inwestycji na polskim rynku nieruchomoÅ›ci komercyjnych zmniejszyÅ‚ siÄ™ aż o 68 proc. r/r do wartoÅ›ci 1,8 mld euro i byÅ‚ to najgłębszy spadek w caÅ‚ym regionie CEE. PrzyczyniÅ‚a siÄ™ do niego specyfika polskiego rynku, na którym zagraniczny kapitaÅ‚ odpowiada nawet za ponad 90 proc. wartoÅ›ci transakcji. W ubiegÅ‚ym roku inwestorzy wstrzymywali siÄ™ z decyzjami m.in. ze wzglÄ™du na niepewność gepolitycznÄ… i gospodarczÄ… oraz wysokie koszty finansowania.
– Polski kapitaÅ‚ również ma apetyt na inwestowanie w nieruchomoÅ›ci komercyjne. Przez ostatnie póÅ‚tora roku obserwujemy takÄ… aktywność, to sÄ… prywatne inwestycje – mówi Katarzyna Kopczewska. – Z pewnoÅ›ciÄ… liczbÄ™ takich inwestycji zwiÄ™kszyÅ‚oby wprowadzenie ram prawnych czy też platformy inwestycyjnej typu Real Estate Investment Trust, która wyeliminowaÅ‚aby próg wejÅ›cia na rynek i pozwoliÅ‚a Polakom w szerszym zakresie inwestować na polskim rynku nieruchomoÅ›ci komercyjnych.
Polacy chcÄ… inwestować w nieruchomoÅ›ci, które postrzegajÄ… jako bezpiecznÄ… i atrakcyjnÄ… lokatÄ™ kapitaÅ‚u – wedÅ‚ug danych Narodowego Banku Polskiego w 2022 roku aż 70 proc. mieszkaÅ„ zostaÅ‚o zakupionych inwestycyjnie. Jednak w przypadku nieruchomoÅ›ci komercyjnych udziaÅ‚ polskiego kapitaÅ‚u nie przekracza kilku procent.
Ten stan rzeczy mogÅ‚oby zmienić wprowadzenie do polskiego porzÄ…dku prawnego REIT-ów (Real Estate Investment Trust), czyli funduszy umożliwiajÄ…cych osobom indywidualnym inwestycje w nieruchomoÅ›ci komercyjne, które gwarantujÄ… udziaÅ‚ w czynszach pÅ‚aconych przez najemców. REIT-y już od lat z powodzeniem funkcjonujÄ… m.in. w USA, Wielkiej Brytanii, Finlandii, Szwecji, Niemczech i sÄ…siednich Czechach, dziÄ™ki czemu lokalni inwestorzy majÄ… tam kilkudziesiÄ™cioprocentowy udziaÅ‚ w rynku transakcyjnym. Dla przykÅ‚adu w Czechach i w Niemczech lokalni inwestorzy odpowiadajÄ… za 60 proc. kapitaÅ‚u zainwestowanego, np. w biura czy magazyny. W Rumunii i na WÄ™grzech ten odsetek wynosi okoÅ‚o 45 proc. Natomiast w Polsce – mimo że tutejszy rynek nieruchomoÅ›ci komercyjnych jest dwukrotnie wiÄ™kszy niż np. w Czechach – udziaÅ‚ lokalnych inwestorów nie przekracza 2 proc. (dane CBRE).
W Polsce pomysÅ‚ wprowadzenia REIT-ów powraca co jakiÅ› czas. Kilka lat temu prowadzone byÅ‚y prace nad ustawÄ…, która powoÅ‚aÅ‚aby je do życia, jednak ostatecznie ich zaniechano. Teraz nadzieje inwestorów ponownie rozbudziÅ‚y zapowiedzi ministra finansów Andrzeja DomaÅ„skiego, który w lutym zadeklarowaÅ‚, że resort jest gotów aktywnie włączyć siÄ™ w dyskusje nad tym pomysÅ‚em. Eksperci podkreÅ›lajÄ…, że wprowadzenie polskich REIT-ów pomogÅ‚oby szybciej zaktywizować polski rynek nieruchomoÅ›ci komercyjnych po okresie spowolnienia.
– Jest to potrzebne zwÅ‚aszcza teraz, ponieważ po kryzysie lokalny kapitaÅ‚ jest tym, który pierwszy wraca na rynek i poprawia jego pÅ‚ynność – mówi wspóÅ‚kierujÄ…ca PraktykÄ… PodatkowÄ… w Baker McKenzie.
Analitycy oceniajÄ…, że mimo chwilowej zapaÅ›ci polski rynek nieruchomoÅ›ci ma zdrowe podstawy, dlatego – w obliczu spodziewanej w tym roku poprawy kluczowych wskaźników makroekonomicznych – 2024 rok powinien przynieść już oznaki odbicia. Wraz ze spadkiem kosztów finansowania bÄ™dzie siÄ™ zmniejszać różnica miÄ™dzy oczekiwaniami cenowymi kupujÄ…cych i sprzedajÄ…cych, co powinno siÄ™ przeÅ‚ożyć na stopniowy wzrost wolumenu inwestycji. Z drugiej strony negatywne czynniki geopolityczne w tym roku nadal bÄ™dÄ… wpÅ‚ywać na rynek nieruchomoÅ›ci, wobec czego inwestorzy mogÄ… kontynuować ostrożne podejÅ›cie, czekajÄ…c na stabilizacjÄ™, która przeÅ‚ożyÅ‚aby siÄ™ na zmniejszenie ryzyka transakcyjnego.
– W zwiÄ…zku ze zmianÄ… rzÄ…du mamy nadziejÄ™ na pojawienie siÄ™ nowych ram prawnych pozwalajÄ…cych na wspóÅ‚pracÄ™ inwestorów prywatnych z agencjami rzÄ…dowymi czy wÅ‚adzami samorzÄ…dowymi w celu zwiÄ™kszenia oferty mieszkaÅ„ na wynajem po przystÄ™pnych cenach. Natomiast w Europie Zachodniej oczywistym i zauważalnym trendem jest w tej chwili ESG, czyi m.in. rewitalizacja budynków, zmiana przeznaczenia istniejÄ…cej tkanki – wymienia Katarzyna Kopczewska.
W opublikowanym niedawno raporcie („CEE Investment Market Outlook 2024”) Cushman & Wakefield wskazuje, że zrównoważony rozwój i czynniki ESG stajÄ… siÄ™ kluczowe w kontekÅ›cie atrakcyjnoÅ›ci inwestycji i sÄ… jednym z dÅ‚ugoterminowych trendów, które ksztaÅ‚tujÄ… w tej chwili rynek nieruchomoÅ›ci komercyjnych i wpÅ‚ywajÄ… na decyzje inwestorów. Wskazuje na to również firma Savills, wedÅ‚ug której w nadchodzÄ…cych miesiÄ…cach na celowniku inwestorów bÄ™dÄ… m.in. nieruchomoÅ›ci typu value-add, czyli z potencjaÅ‚em podniesienia wartoÅ›ci poprzez aktywne zarzÄ…dzanie zarówno w obszarze najmu, jak i modernizacji, przebudowy lub zmiany funkcji użytkowej.
