Zarówno Stany Zjednoczone, jak i Unia Europejska chciaÅ‚yby zawieszenia broni lub najchÄ™tniej porozumienia pokojowego na Bliskim Wschodzie, na takowe siÄ™ jednak nie zanosi. Od czasu ataku Hamasu na Izrael z października 2023 roku w regionie trwajÄ… wzajemne ataki zbrojne, w których po obu stronach ginÄ… ludzie, w tym cywile. Zdaniem polskich europosÅ‚ów z różnych opcji politycznych Unia Europejska musi kontynuować naciski na obie strony, by konflikt powoli wygasaÅ‚. Ma jednak ograniczone możliwoÅ›ci.
– Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie jest globalnym zagrożeniem, nie tylko dla Europy, ale dla caÅ‚ego Å›wiata – podkreÅ›la Robert BiedroÅ„, poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego, przedstawiciel Nowej Lewicy. – Bliski Wschód ze wzglÄ™du także na zÅ‚oża ropy naftowej, ze wzglÄ™du na obecność innych paliw kopalnych, jest regionem strategicznym i wszystko, co siÄ™ dzieje na Bliskim Wschodzie, zawsze wpÅ‚ywaÅ‚o nie tylko na sytuacjÄ™ gospodarczÄ…, ale także na kwestie zwiÄ…zane z bezpieczeÅ„stwem globalnie. Dlatego Europa musi odpowiedzieć na to wszystko, co siÄ™ dzieje na Bliskim Wschodzie, a jest bardzo niebezpieczne nie tylko dla nas.
Nowy wojenny etap żarzÄ…cego siÄ™ od kilkudziesiÄ™ciu lat konfliktu na Bliskim Wschodzie rozpoczÄ…Å‚ siÄ™ 7 października 2023 roku, gdy Hamas zaatakowaÅ‚ Izrael, wystrzeliwujÄ…c kilka tysiÄ™cy rakiet, gÅ‚ównie w miasta i osiedla w poÅ‚udniowym Izraelu. WedÅ‚ug danych izraelskiej armii zginęło wówczas ponad 1200 osób po stronie Izraela, wziÄ™to 251 zakÅ‚adników, z których niemal 100 wciąż jest przetrzymywanych w Strefie Gazy.
– Walki Izraela z Hamasem, Hamasu z Izraelem czy napiÄ™cia pomiÄ™dzy Iranem a Izraelem sÄ… poważne dla caÅ‚ego Å›wiata. Niektórzy uważajÄ…, że jest to tak zwana proxy war, którÄ… podburzajÄ… Rosjanie i inni, którzy chcÄ… przeÅ‚amać prymat amerykaÅ„ski – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Tobiasz BocheÅ„ski, poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego z ramienia PiS. – Poza geopolitykÄ… powinniÅ›my siÄ™ również koncentrować na wymiarze ludzkim, na wszystkim tym, co siÄ™ wydarzyÅ‚o przez ten rok, zarówno jeżeli chodzi o straty w cywilach Izraela, jak i tych, które zostaÅ‚y poniesione przez PalestyÅ„czyków.
Atak okazaÅ‚ siÄ™ zaskoczeniem dla wÅ‚adz Izraela, który odpowiedziaÅ‚ atakiem, a od tego czasu obie strony (Hamas wspiera Iran czy libaÅ„ski Hezbollah) dokonujÄ… wzajemnych akcji odwetowych. W niemal rok po tym pierwszym ataku, 1 października Iran wystrzeliÅ‚ wÅ‚aÅ›nie w stronÄ™ Izraela ok. 200 pocisków balistycznych, co z kolei byÅ‚o odpowiedziÄ… m.in. na Å›mierć lidera Hamasu, szefa Hezbollahu i iraÅ„skiego generaÅ‚a. Åšwiat czeka na kolejnÄ… odpowiedź Tel Awiwu. Pytanie brzmi nie tyle, czy Izrael zaatakuje, ale jaki cele obierze oraz kiedy atak ten nastÄ…pi.
Przez ponad tydzieÅ„ od iraÅ„skiego ataku Izrael, mimo zapowiedzi, wstrzymywaÅ‚ siÄ™ od dziaÅ‚aÅ„ odwetowych. 9 października rozmawiaÅ‚ z nim prezydent Stanów Zjednoczonych Joe Biden, próbujÄ…c zaÅ‚agodzić skalÄ™ i siłę odpowiedzi. Zdaniem ekspertów jednak jest ona nieunikniona. ObawiajÄ… siÄ™ oni ataku na iraÅ„skie instalacje nuklearne, choć uważane jest to za maÅ‚o prawdopodobne, a bardziej realnym celem mogÄ… być instalacje naftowe. W dziaÅ‚ania mediacyjne chce siÄ™ włączyć także Unia Europejska, ma jednak utrudnione zadanie.
– My w polityce zagranicznej nadal nie mamy zasady zwiÄ…zanej z porzuceniem jednomyÅ›lnoÅ›ci, nie mamy wspólnej polityki zagranicznej, mamy oczywiÅ›cie wysokiego przedstawiciela, który w sprawach zwiÄ…zanych z Bliskim Wschodem prowadzi bardzo aktywnÄ… politykÄ™, ale obecne regulacje nie pozwalajÄ… Unii Europejskiej prowadzić skoordynowanej ze wszystkimi 27 paÅ„stwami Unii Europejskiej polityki, co w mojej ocenie utrudnia bieżące reagowanie – wskazuje Robert BiedroÅ„.
PodkreÅ›la też, że frakcja socjaldemokratyczna w europarlamencie uważa, że dyplomatyczne rozwiÄ…zanie konfliktu na Bliskim Wschodzie poprzez rozwiÄ…zanie dwupaÅ„stwowoÅ›ci, czyli Izraela i Palestyny. Musi ono zostać wynegocjowane w drodze pokojowej, wymaga jednak silnych nacisków zarówno Europy, jak i Stanów Zjednoczonych na Izrael, ponieważ na obecnym izraelskim premierze Benjaminie Netanjahu ciążą poważne zarzuty kryminalne, które mogÄ… siÄ™ zakoÅ„czyć procesem karnym, co utrudnia proces pokojowy na Bliskim Wschodzie.
Obydwaj europarlamentarzyści zgodnie wskazują też na rolę Europy w niesieniu pomocy humanitarnej cywilom po obu stronach konfliktu.
– Unia Europejska nie powinna wartoÅ›ciować niczyjego życia, ale patrzeć na to, kto potrzebuje wsparcia. I jeżeli mówimy o wsparciu, które dotyczy pomocy żywnoÅ›ciowej, lekarskiej, medycznej czy tego rodzaju, nie powinno siÄ™ dzielić ludzi, tak jak niektóre strony konfliktu chciaÅ‚yby tego, i moim zdaniem powinna utrzymywać pomoc – mówi Tobiasz BocheÅ„ski.
