Transformacja w kierunku gospodarki neutralnej klimatycznie może być silnikiem wzrostu gospodarczego. DziÄ™ki rozmowom prowadzonym podczas polskiej prezydencji, żeby nie traktować transformacji energetycznej w oderwaniu od kwestii konkurencyjnoÅ›ci, Komisja Europejska przedstawiÅ‚a Kompas KonkurencyjnoÅ›ci czy inicjatywÄ™ Clean Industrial Deal. Oba te dokumenty proponujÄ… konkretne rozwiÄ…zania, jak łączyć te dwa procesy. Kluczowe, co szczególnie podkreÅ›la biznes, jest obniżenie cen energii.
– MyÅ›lÄ™, że możliwe jest połączenie wysiÅ‚ków na rzecz walki z kryzysem klimatycznym z dbaniem o naszÄ… konkurencyjność. Europa nie posiada wÅ‚asnych paliw kopalnych, w zwiÄ…zku z tym w dÅ‚uższej perspektywie w naszym interesie jest nie wydawać pieniÄ™dzy na zakup tych paliw w paÅ„stwach trzecich, tylko wydać je wewnÄ™trznie w Unii. Nie dyskutujemy o zmianie celu, który sobie postawiliÅ›my na rok 2050, tylko dyskutujemy o tym, jak do tego celu dotrzeć – podkreÅ›la w rozmowie z agencjÄ… Newseria Ignacy Niemczycki, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Zgodnie z ocenÄ… krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu, przeprowadzonÄ… przez KomisjÄ™ EuropejskÄ…, paÅ„stwa czÅ‚onkowskie UE znacznie zlikwidowaÅ‚y lukÄ™ w realizacji celów w zakresie energii i klimatu i sÄ… obecnie na dobrej drodze do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych netto o ok. 54 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomami z 1990 roku, jeżeli w peÅ‚ni wdrożą istniejÄ…ce i planowane Å›rodki krajowe i polityki UE. Celem UE na 2030 rok jest także osiÄ…gniÄ™cie udziaÅ‚u energii ze źródeÅ‚ odnawialnych na poziomie co najmniej 42,5 proc.
– Jeżeli chodzi o tempo transformacji energetycznej w Unii Europejskiej, to uważam, że nie tylko Unia nie robi za maÅ‚o, ale nawet idziemy bardzo szybko. Polska peÅ‚niÄ…c rolÄ™ prezydencji w ramach Rady Unii Europejskiej, postuluje, żeby zwrócić uwagÄ™ zarówno na aspekt konkurencyjnoÅ›ci, jak i bezpieczeÅ„stwa. Oznacza to, że przeprowadzajÄ…c transformacjÄ™, musimy uważać na to, żeby nie naruszać konkurencyjnoÅ›ci naszych gospodarek i skoncentrować siÄ™ na wdrożeniu tego, co już mamy, czyli w kontekÅ›cie Polski tych zasad i regulacji, które z Unii Europejskiej przyszÅ‚y do nas w przeszÅ‚ych latach – podkreÅ›la Krzysztof Bolesta, sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Åšrodowiska.
Z danych Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynika, że w 2024 roku 61 proc. firm w UE zainwestowaÅ‚o w walkÄ™ ze zmianami klimatu, w porównaniu do 56 proc. w 2023 roku. Co czwarta firma (27 proc.) postrzega przejÅ›cie na gospodarkÄ™ niskoemisyjnÄ… jako szansÄ™ w ciÄ…gu najbliższych piÄ™ciu lat.
Dla powodzenia transformacji energetycznej kluczowe jest też wsparcie biznesu.
– Biznes odgrywa kluczowÄ… rolÄ™ w transformacji energetycznej, czy to na poziomie krajowym, czy szerzej, europejskim i globalnym. Z jednej strony przedsiÄ™biorstwa dostarczajÄ… na rynek produkty czy technologie, które umożliwiajÄ… i przyspieszajÄ… transformacjÄ™. Z drugiej – dokÅ‚adajÄ… wÅ‚asnÄ… cegieÅ‚kÄ™ do ograniczenia zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych, czy to poprzez poprawÄ™ efektywnoÅ›ci energetycznej procesów produkcyjnych, termomodernizacjÄ™ wÅ‚asnych budynków, stopniowe przechodzenie z paliw kopalnych na odnawialne źródÅ‚a energii, czy poprzez zawieranie odpowiednich umów z dostawcami na dostawy usÅ‚ug czy surowców, produktów o obniżonym Å›ladzie wÄ™glowym – wyjaÅ›nia Aleksandra StÄ™pniak, public affairs manager w VELUX Polska.
Raport Draghiego wskazuje na ryzyko obniżenia konkurencyjności Europy, m.in. z powodu rosnących cen energii i negatywnego wpływu na inwestycje i produkcję. Dlatego też wysiłki regulacyjne są nakierowane na zniwelowanie tego ryzyka.
– Skala wyzwaÅ„ dla przedsiÄ™biorstw w zwiÄ…zku z podejmowaniem transformacji energetycznej jest zależna od prowadzonej dziaÅ‚alnoÅ›ci, ponieważ sektor energochÅ‚onny ma zupeÅ‚nie inne wyzwania niż usÅ‚ugi. PrzedsiÄ™biorstwa produkcyjne, które zużywajÄ… bardzo dużo energii do procesów produkcyjnych, muszÄ… znaleźć odpowiedni miks energetyczny, który umożliwi zredukowanie emisji wÅ‚asnych przy jednoczesnym zachowaniu procesów produkcyjnych. PozostaÅ‚e przedsiÄ™biorstwa majÄ… dużo wiÄ™ksze wyzwanie w transformacji z zakresu trzeciego, czyli caÅ‚ego Å‚aÅ„cucha wartoÅ›ci – wskazuje Aleksandra StÄ™pniak, public affairs manager w VELUX Polska.
– Mam poczucie, że polska prezydencja wywiera presjÄ™ na inne instytucje europejskie, żeby faktycznie zwrócić uwagÄ™ na konkurencyjność europejskiej gospodarki. Dlatego też Komisja zaproponowaÅ‚a Kompas KonkurencyjnoÅ›ci, wyszÅ‚a z propozycjÄ… Clean Industrial Deal, czystego Å‚adu przemysÅ‚owego. MyÅ›lÄ™, że dzisiaj musimy siÄ™ przede wszystkim skupić na możliwoÅ›ci obniżenia cen energii. To jest absolutnie kluczowe, żeby walka z kryzysem klimatycznym byÅ‚a możliwa – ocenia Ignacy Niemczycki.
Kompas KonkurencyjnoÅ›ci przyjÄ™ty w styczniu br. przewiduje spójne ramy dla krajów czÅ‚onkowskich, aby wszystkie polityki UE wspóÅ‚dziaÅ‚aÅ‚y na rzecz zwiÄ™kszenia konkurencyjnoÅ›ci Wspólnoty. Identyfikuje kluczowe obszary wymagajÄ…ce zmian i proponuje konkretne inicjatywy majÄ…ce na celu poprawÄ™ pozycji gospodarczej Europy. To reakcja na rosnÄ…ce wyzwania, takie jak spowolnienie wzrostu produktywnoÅ›ci. Kompas przewiduje także dziaÅ‚ania na rzecz zmniejszenia zależnoÅ›ci Europy od zewnÄ™trznych dostawców kluczowych surowców i technologii. Ma być to możliwe dziÄ™ki dywersyfikacji Å‚aÅ„cuchów dostaw i zmniejszenia zależnoÅ›ci od pojedynczych dostawców w kluczowych sektorach strategicznych. Ma też powstać platforma wspólnych zakupów krytycznych surowców.
Z kolei inicjatywa Clean Industrial Deal ma uczynić z UE atrakcyjnÄ… lokalizacjÄ™ dla produkcji, także dla sektorów energochÅ‚onnych (m.in. poprzez przystÄ™pnÄ… cenowo energiÄ™ elektrycznÄ… czy inwestycje w rozbudowÄ™ infrastruktury energetycznej). Plan na rzecz przystÄ™pnej energii (Affordable Energy Action Plan) ma obniżyć koszty energii w Europie.
– ChcÄ™ też zwrócić uwagÄ™ na zapowiedź wzmocnienia mechanizmu CBAM, który może wyrównać szanse miÄ™dzy producentami w Europie i tymi spoza niej. Spowoduje on, że w samej Unii bÄ™dziemy mieli równe warunki konkurencji. Zwracam też uwagÄ™ na to, że Komisja Europejska, znów, dziÄ™ki polskiej prezydencji, wyszÅ‚a z propozycjÄ… caÅ‚kowitego zamkniÄ™cia importu paliw kopalnianych z Rosji. MyÅ›lÄ™, że to jest w naszej sytuacji geopolitycznej absolutnie kluczowe – przekonuje sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Przedstawiony przez Komisję Europejską plan działania REPowerEU ma zapewnić pełną niezależność energetyczną UE od Rosji. Mimo sankcji nałożonych po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2024 roku UE odnotowała odbicie importu gazu z Rosji. Stąd niedawno przedstawiona mapa drogowa całkowitego odejścia od paliw kopalnych z Rosji.
– Musimy jako Europa zrobić wszystko, żeby poprawić wszystkie aspekty bezpieczeÅ„stwa, być jak najbardziej niezależni energetycznie. Wciąż importujemy bardzo dużo noÅ›ników energii. My jako Polska już z Rosji nie importujemy nic, ale Europa jeszcze importuje wÄ™giel, gaz, ropÄ™ naftowÄ…. Niezależność energetyczna – transformacja na zielone technologie i zielonÄ… energiÄ™ wytwarzanÄ… w Unii Europejskiej – to nie tylko sprawa gospodarcza, ale przede wszystkim kwestia poprawy bezpieczeÅ„stwa – podkreÅ›la Krzysztof Bolesta.
O transformacji energetycznej UE i inicjatywach, które majÄ… ten proces przyspieszyć i połączyć z dbaniem o konkurencyjność, eksperci rozmawiali podczas konferencji „BezpieczeÅ„stwo gospodarcze UE”, zorganizowanej przez ZwiÄ…zek Pracodawców – Producentów MateriaÅ‚ów dla Budownictwa wraz z partnerami, pod patronatem polskiej prezydencji w Radzie UE.
