Od 1 października br. w Polsce zacznie obowiÄ…zywać system kaucyjny, którego gÅ‚ównym celem ma być zwiÄ™kszenie poziomu zbiórek i recyklingu oraz ograniczenie iloÅ›ci odpadów opakowaniowych trafiajÄ…cych na wysypiska i do Å›rodowiska. PojawiajÄ… siÄ™ jednak obawy, że wraz z jego wdrożeniem poziomy te nie wzrosnÄ… w stosunku do dzisiejszych systemów zbiórki komunalnej, a ubytek cennego surowca, który dziÅ› gminy sprzedajÄ… recyklerom, spowoduje, że wzrosnÄ… koszty odbioru Å›mieci dla mieszkaÅ„ców.
– ChciaÅ‚bym obalić ten mit, wyjaÅ›niajÄ…c, jak naprawdÄ™ rzecz siÄ™ bÄ™dzie miaÅ‚a. System kaucyjny wymusza na jego operatorach, na każdej ze spóÅ‚ek, utworzenie co najmniej jednego punktu zbiórki w każdej gminie. W każdej gminie w Polsce powstanie na pewno co najmniej jeden punkt zbiórki, w zwiÄ…zku z czym mieszkaÅ„cy, konsumenci bÄ™dÄ… mogli dosyć Å‚atwo te opakowania oddać – mówi agencji Newseria Piotr Okurowski, prezes zarzÄ…du Kaucja.pl – Krajowego Systemu Kaucyjnego.
System kaucyjny zakÅ‚ada uzyskanie pewnego poziomu selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych. Jak podkreÅ›la ekspert, dziÅ› systemy gminne (tzw. komunalne) osiÄ…gajÄ… maksymalny poziom do 50 proc., a w dobrze rozwiniÄ™tych systemach kaucyjnych poziom zbiórki wzrasta do 70–90 proc. Oznacza to już na wstÄ™pie procesu znacznie wiÄ™kszÄ… ilość surowca dostÄ™pnego do recyklingu niż w dotychczasowych systemach. SÄ… to też poziomy odpowiadajÄ…ce wymogom unijnej dyrektywy, która zakÅ‚ada, że w 2025 roku selektywna zbiórka wyniesie 77 proc., a w 2029 roku – 90 proc.
– W systemach gminnych nie ma tego surowca, ponieważ – jak pokazujÄ… statystyki – nie wiÄ™cej niż 50 proc. surowca wraca w ramach żóÅ‚tego worka, reszta lÄ…duje gdziekolwiek: w lasach czy w piecach. System kaucyjny pozyska te dodatkowe 30 proc. zbiórki i automatycznie przekaże ten surowiec do recyklingu. Dlatego jesteÅ›my pewni, że poziom recyklingu wzroÅ›nie bardzo znaczÄ…co po peÅ‚nym uruchomieniu systemu kaucyjnego – tÅ‚umaczy prezes Kaucja.pl.
PodstawÄ… do wprowadzenia systemu kaucyjnego w Polsce jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2019/904 (tzw. dyrektywa SUP), która nakÅ‚ada na paÅ„stwa czÅ‚onkowskie obowiÄ…zek zapewnienia selektywnej zbiórki do celów recyklingu. Zgodnie z zasadÄ… rozszerzonej odpowiedzialnoÅ›ci producenta wprowadzajÄ…cy napoje w opakowaniach objÄ™tych systemem kaucyjnym majÄ… go finansować. Oznacza to, że bÄ™dÄ… ponosić koszty zwiÄ…zane m.in. ze zbiórkÄ…, odbieraniem i transportem opakowaÅ„ i odpadów, a ponadto prowadzeniem ewidencji i rozliczaniem kaucji.
Izba Branży Komunalnej ocenia, że nowe regulacje w zakresie gospodarowania odpadami bÄ™dÄ… mieć istotne skutki finansowe i organizacyjne dla samorzÄ…dów oraz przedsiÄ™biorstw komunalnych, np. pozbawiÄ… gminy cennego surowca, który dziÅ› sprzedajÄ… one recyklerom. W konsekwencji IBK szacuje, że koszty systemu mogÄ… wzrosnąć nawet o 1–2 mld zÅ‚ rocznie, co ma siÄ™ przeÅ‚ożyć na podwyżki opÅ‚at ponoszonych przez mieszkaÅ„ców (szacunkowo o 20–30 proc.).
– Nie ma żadnego powodu, aby firmy zarzÄ…dzajÄ…ce gospodarkÄ… komunalnÄ… mogÅ‚y wnioskować o zwyżkÄ™ cen – mówi Piotr Okurowski. – PrawdÄ… jest, że część surowca, która dzisiaj trafia do żóÅ‚tego worka i jest odbierana przez firmy gminne, zostanie zebrana systemem kaucyjnym, natomiast systemy kaucyjne też bÄ™dÄ… wykorzystywaÅ‚y infrastrukturÄ™ firm sortowniczych, firm odpadowych, aby doprowadzić ten surowiec do jego posortowania, zbelowania i nastÄ™pnie recyklingu. Dlatego może to bÄ™dÄ… trochÄ™ inne zadania, może to bÄ™dÄ… trochÄ™ inne przychody firm komunalnych, ale one na pewno pozostanÄ…, bo te firmy sÄ… i powinny być wplecione w caÅ‚ość strumienia zarzÄ…dzania odpadami w ramach systemu kaucyjnego. ZachÄ™camy wszystkie podmioty, które majÄ… instalacje sortownicze, które mogÄ… uczestniczyć w systemie kaucyjnym, do wspóÅ‚pracy, do aktywnego uczestniczenia w nim.
System kaucyjny zacznie obowiÄ…zywać od 1 października br. i obejmie trzy rodzaje opakowaÅ„: butelki plastikowe do 3 l, metalowe puszki do 1 l i szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l. Wszystkie opakowania objÄ™te systemem bÄ™dÄ… odpowiednio oznakowane logotypem systemu kaucyjnego. Każdy konsument, kupujÄ…c dany napój, zapÅ‚aci w sklepie kaucjÄ™ za opakowanie. BÄ™dzie ona doliczona do ceny dopiero przy kasie. Co ważne, bÄ™dÄ… pobieraÅ‚y jÄ… wszystkie jednostki handlowe, niezależnie od ich powierzchni, jeżeli oferujÄ… napoje w opakowaniach objÄ™tych systemem. Nie ma tu znaczenia profil dziaÅ‚alnoÅ›ci danego sklepu, ale wyÅ‚Ä…cznie oferowane w nim produkty. Kaucja bÄ™dzie możliwa do odebrania przy zwrocie opakowania do punktu zbiórki. Nie bÄ™dzie możliwoÅ›ci odbierania jej jednak za nieoznakowane opakowania.
– Tych punktów zbiórki w Polsce bÄ™dzie utworzonych bardzo dużo, kilkadziesiÄ…t tysiÄ™cy na pewno powstanie. Tak, wymagane jest dodatkowe dziaÅ‚anie od każdego użytkownika koÅ„cowego, taka zerowa mila, polegajÄ…ca na aktywnoÅ›ci zmagazynowania tych odpadów w domach, odniesienia do punktów zbiórki, ale kaucja, w formie gotówkowej czy bezgotówkowej, bÄ™dzie Å‚atwa do odzyskania – wskazuje prezes Kaucja.pl.
Jak podkreÅ›la, dziÅ› opakowania po napojach sÄ… traktowane przede wszystkim jako odpad, a nie surowiec. System kaucyjny ma pomóc to zmienić.
– Operatorzy systemu kaucyjnego zapewniÄ… odbiór odpadów z punktów zbiórki, logistykÄ™ przez sieć sortowni do recyklera, aby przetworzyć materiaÅ‚ na surowiec, na granulat, na rPET-a, który zostanie użyty w ponownym wytworzeniu butelek na napoje – mówi Piotr Okurowski. – Nie ma żadnego powodu, abyÅ›my nowe butelki wytwarzali z kompletnie nowego dziewiczego tworzywa PET. SÄ… producenci, jak partnerzy Kaucja.pl, którzy już dzisiaj w produkcji swoich opakowaÅ„ stosujÄ… zawartość do 100 proc. tworzywa pochodzÄ…cego z odzysku z butelek, które zostaÅ‚y zebrane, z tworzywa, które zostaÅ‚o przetworzone.
