W reakcji na gwaÅ‚towny wzrost cen wÄ™gla rzÄ…d zaproponowaÅ‚, że gospodarstwom domowym ogrzewanym wÄ™glem bÄ™dzie przysÅ‚ugiwaÅ‚ w tym roku jednorazowy dodatek w wysokoÅ›ci 3 tys. zÅ‚. Ze Å›wiadczenia może skorzystać w sumie 3,8 mln rodzin, a na wypÅ‚aty w 2022 roku rzÄ…d zarezerwowaÅ‚ maksymalnie 11,5 mld zÅ‚. – RzÄ…d jest zmuszony zorganizować jakiÅ› system dopÅ‚at dla osób, które ogrzewajÄ… siÄ™ wÄ™glem, bo ceny sÄ… bardzo wysokie. Ale potrzebne jest też rozwiÄ…zanie dÅ‚ugoterminowe, które pomoże tym ludziom nie przez jednÄ… zimÄ™, ale przez dÅ‚uższy czas – mówi Bernard Swoczyna, ekspert Fundacji Instrat. Jak ocenia, problemy z cenami i dostÄ™pnoÅ›ciÄ… wÄ™gla nie skoÅ„czÄ… siÄ™ w nadchodzÄ…cym sezonie grzewczym.
Tak zwany dodatek wÄ™glowy w wysokoÅ›ci 3 tys. zÅ‚ bÄ™dzie w tym roku przysÅ‚ugiwać gospodarstwom domowym, dla których gÅ‚ównym źródÅ‚em ogrzewania jest kocioÅ‚ na paliwo staÅ‚e, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia wÄ™glowa lub piec kaflowy na paliwo staÅ‚e. UrzÄ…dzenia muszÄ… być zasilane wÄ™glem kamiennym, brykietem lub pelletem, zawierajÄ…cymi co najmniej 85 proc. wÄ™gla kamiennego.
– JakieÅ› doraźne wsparcie na pewno jest potrzebne, ale trzeba zwrócić uwagÄ™ na to, czy ta pomoc jest dobrze ukierunkowana. Poza tym zwróćmy uwagÄ™ na osoby ogrzewajÄ…ce siÄ™ np. pelletem albo wykorzystujÄ…ce nowoczesne źródÅ‚a energii, jak np. pompy ciepÅ‚a. Oni też nie powinni być pozbawieni pomocy, ich paliwa i energia elektryczna też bÄ™dÄ… drożaÅ‚y – mówi agencji Newseria Biznes Bernard Swoczyna, gÅ‚ówny ekspert w programie Energia & Klimat Fundacji Instrat. – Oprócz gospodarstw domowych, które ponoszÄ… bardzo wysokie koszty, a część z nich jest po prostu zagrożona ubóstwem energetycznym, mamy też firmy, jak np. maÅ‚e piekarnie, zakÅ‚ady fryzjerskie. One również ponoszÄ… bardzo wysokie koszty wzrostu cen wÄ™gla, gazu ziemnego i prÄ…du. I obawiam siÄ™, że im rzÄ…d już nie pomoże.
Wnioski o dopÅ‚atÄ™ bÄ™dzie można skÅ‚adać w urzÄ™dzie gminy od momentu wejÅ›cia w życie nowej ustawy do 30 listopada br. Na wypÅ‚atÄ™ pieniÄ™dzy gmina bÄ™dzie mieć maksymalnie miesiÄ…c. Warunkiem ich otrzymania jest jednak zgÅ‚oszenie źródÅ‚a ogrzewania w Centralnej Ewidencji EmisyjnoÅ›ci Budynków. W ustawie nie przewidziano za to żadnych kryteriów dochodowych, co oznacza, że dopÅ‚ata przysÅ‚uguje wszystkim gospodarstwom domowym ogrzewanym wÄ™glem lub wÄ™glopochodnymi. Z OSR wynika, że jest ich w sumie 3,8 mln, a na wypÅ‚atÄ™ tzw. dodatków wÄ™glowych w 2022 roku przewidziano maksymalny limit w kwocie 11,5 mld zÅ‚.
W Polsce, która wciąż wÄ™glem stoi, nie tylko wysokie ceny sÄ… problemem, lecz również niedobór tego surowca. Konieczność rezygnacji z importu rosyjskiego wÄ™gla wywoÅ‚aÅ‚a na rynku lukÄ™, która w krótkim czasie jest trudna do zrekompensowania.
– Polskie kopalnie sÄ… w stanie pokryć prawie caÅ‚e zapotrzebowanie energetyki, czyli elektrowni na wÄ™giel. Natomiast w przypadku wÄ™gla lepszej jakoÅ›ci dla gospodarstw domowych od lat byliÅ›my zależni od wÄ™gla z Rosji. I niestety przez to, że zbyt wolno odchodziliÅ›my od wÄ™gla w ogrzewaniu domów, teraz tego wÄ™gla bÄ™dzie brakowaÅ‚o – mówi ekspert. – WÄ™giel można kupić w innych krajach, natomiast pytanie, czy bÄ™dzie miaÅ‚ takÄ… samÄ… wartość opaÅ‚owÄ…, czy bÄ™dzie w nim tak samo maÅ‚a zawartość popioÅ‚u. Może siÄ™ okazać, że tego wÄ™gla dobrej jakoÅ›ci po prostu w Polsce zabraknie.
Jak wskazuje Instytut BadaÅ„ Strukturalnych, spoÅ›ród prawie 4 mln gospodarstw domowych ogrzewanych wÄ™glem lub wÄ™glopochodnymi poÅ‚owa nie ma innego źródÅ‚a ciepÅ‚a. To oznacza, że jeÅ›li wÄ™gla zabraknie, skutki najbardziej dotkliwie odczujÄ… 2 mln rodzin. W tej liczbie mieÅ›ci siÄ™ 1,2 mln rodzin z dziećmi do 15. roku życia i ok. 400 tys. takich, w których jest choć jedna osoba 70+, w tym 150 tys. samotnych seniorów.
– Możliwe, że tej zimy kÅ‚opoty z wÄ™glem siÄ™ nie skoÅ„czÄ…. Rosja byÅ‚a dużym dostawcÄ… wÄ™gla do Unii Europejskiej, zwiÄ™kszenie wydobycia w polskich kopalniach zajmie dÅ‚uższy czas. Dlatego jest poważne ryzyko, że nastÄ™pna zima też może być ciężka – mówi Bernard Swoczyna. – W tym roku bÄ™dziemy dopÅ‚acać osobom ogrzewajÄ…cym siÄ™ wÄ™glem, ale to nie oznacza, że wÄ™giel ma w ogrzewaniu dÅ‚uższÄ… przyszÅ‚ość.
Jak podkreÅ›la, dopÅ‚aty nie powinny wiÄ™c spowolnić odchodzenia od kotÅ‚ów wÄ™glowych jako źródÅ‚a ciepÅ‚a. Jego zdaniem, chociaż rzÄ…d nie ma wyjÅ›cia i chce ulżyć gospodarstwom domowym w tej trudnej sytuacji, jednoczeÅ›nie powinien zadbać o dziaÅ‚ania dÅ‚ugoterminowe, takie jak poprawa efektywnoÅ›ci energetycznej, docieplanie domów czy modernizacja systemu energetycznego i sieci ciepÅ‚owniczych.
– Te dziaÅ‚ania w dÅ‚ugim horyzoncie czasowym mogÅ‚yby uniezależnić nas od wÄ™gla i gazu ziemnego z Rosji i na trwaÅ‚e obniżyć rachunki – podkreÅ›la gÅ‚ówny ekspert w programie Energia & Klimat Fundacji Instrat.
