Dla ponad poÅ‚owy badanych uczniów ostatnich klas liceów i techników praca jest ważna już w tym momencie życia. PodkreÅ›lajÄ… jednak, że pieniÄ…dze nie sÄ… celem samym w sobie, a raczej motywuje ich chęć rozwoju i edukacji życiowej. Ponad poÅ‚owa wybiera siÄ™ na studia po zakoÅ„czeniu szkoÅ‚y Å›redniej, a 30 proc. jeszcze siÄ™ nad tym zastanawia. Co istotne, 60 proc. ma już pomysÅ‚y na przyszÅ‚ość, a co czwarty – nawet konkretne plany. Zapytani o najważniejsze sprawy w życiu wymieniajÄ… przede wszystkim rodzinÄ™, zdrowie i przyjacióÅ‚.
Rodzina i przyjaciele to gÅ‚ówna wartość i źródÅ‚o wsparcia dla mÅ‚odych ludzi – wynika z badania „Skok w dorosÅ‚ość” przeprowadzonego przez Instytut Badawczy IPC na zlecenie Politechniki WrocÅ‚awskiej. Ankieterzy przepytali ponad 1,1 tys. uczniów z dwóch ostatnich klas liceów i techników z caÅ‚ej Polski. MÅ‚odzi ludzie u progu dorosÅ‚oÅ›ci nie bojÄ… siÄ™ marzyć, choć już sÄ… na etapie, w którym swoje pragnienia i aspiracje „filtrujÄ…” przez realne możliwoÅ›ci.
– Każde pokolenie balansuje miÄ™dzy tym, co jest rzeczywiste, i tym, co jest ich marzeniem. Być może marzenia tego pokolenia, które badaliÅ›my, ale też trochÄ™ starszych ludzi, naszych studentów na przykÅ‚ad, sÄ… nieco inne od tych, które mieliÅ›my my, ale niewÄ…tpliwie te marzenia, choć dość pragmatycznie filtrowane przez rzeczywistość, sÄ… czymÅ›, co ich napÄ™dza, sÄ… ich motorem do dziaÅ‚ania – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes dr Anna Borkowska, psycholożka, wicedyrektorka Centrum DoskonaÅ‚oÅ›ci Dydaktycznej Politechniki WrocÅ‚awskiej.
WiÄ™kszość badanych (ponad 60 proc.) zadeklarowaÅ‚a, że posiada pewne plany dotyczÄ…ce swojej przyszÅ‚oÅ›ci, z czego 26,6 proc. ma konkretny plan. Co istotne, ponad poÅ‚owa uważa, że w dużym stopniu ma wpÅ‚yw na swoje życie i swojÄ… przyszÅ‚ość, co trzeci wskazuje, że ma wpÅ‚yw, choć ograniczony. Marzenia mÅ‚odych ludzi skupione sÄ… na rozwoju i życiu w równowadze, pragnÄ… osiÄ…gnięć, czÄ™sto w wymiarze lokalnym, a nie rozumianych jako „zdobywanie Å›wiata”.
– Część z nich oczywiÅ›cie takie ambicje wykazuje i bÄ™dÄ… innowatorami, przedsiÄ™biorcami, mistrzami w swoich dziedzinach, ale myÅ›lÄ™, że wÅ‚aÅ›nie to mistrzostwo i sukces jest rozumiany dużo bardziej w powiÄ…zaniu ze swoim dobrostanem, rozwojem, samorozwojem i lokalnym dziaÅ‚aniem i dobrym, zrównoważonym życiem – zauważa dr Anna Borkowska.
W planowaniu przyszÅ‚oÅ›ci dla wielu uczniów istotna okazaÅ‚a siÄ™ potrzeba postÄ™pu i poczucie, że nie stoi siÄ™ w miejscu. 30 proc. respondentów uważa, że wyższe wyksztaÅ‚cenie jest kluczowe dla osiÄ…gniÄ™cia sukcesu zawodowego, ponad poÅ‚owa zamierza rozpocząć studia po zakoÅ„czeniu szkoÅ‚y. Te osoby preferujÄ… gÅ‚ównie kierunki ekonomiczne (22,6 proc.), administracyjne (19,6 proc.) i psychologiczne (18,5 proc.). 15 proc. twierdzi, że nie zamierza studiować, a 30 proc. jeszcze nie jest zdecydowanych.
Uczniowie dostrzegajÄ… także istotne znaczenie stabilnoÅ›ci finansowej. Co ciekawe, ich zdaniem pieniÄ…dze nie sÄ… jednak celem same w sobie, ale raczej niezbÄ™dnym elementem do funkcjonowania w wewnÄ™trznym komforcie. Dość duża grupa mÅ‚odych osób już deklaruje, że pracuje zarobkowo i to nie tylko w systemie dorywczym. Niemal 20 proc. respondentów przyznaÅ‚o, że ma stałą pracÄ™, a blisko 40 proc. pracuje dorywczo.
– Czasem jest to element edukacji, na przykÅ‚ad w technikach mówimy o praktykach i różnego rodzaju stażach. To jest bardzo dobra Å›cieżka rozwoju budowania zasobów i kompetencji, natomiast warto zwrócić uwagÄ™, i to jest nasz obowiÄ…zek jako instytucji publicznych, paÅ„stwa, ale też pracodawców, instytucji edukacyjnych, żeby to byÅ‚y rzeczywiÅ›cie bezpieczne i rozwijajÄ…ce dla nich warunki pracy – ocenia wicedyrektorka Centrum DoskonaÅ‚oÅ›ci Dydaktycznej Politechniki WrocÅ‚awskiej. – Mamy gÅ‚osy, również od naszych studentów, że instytucje za maÅ‚o wspierajÄ…, wiÄ™c sÄ… to czÄ™sto niestety przypadkowe prace. Ale też sÄ… to prace o charakterze spoÅ‚ecznym, opiekuÅ„czym, bardzo wiele mÅ‚odych osób, może już ze starszych roczników, deklaruje bycie opiekunami, instruktorami, instruktorkami, animatorkami dla mÅ‚odych dzieci. Jest to bardzo rozwijajÄ…ca i speÅ‚niajÄ…ca te osoby praca.
Jak wskazuje, dane na temat pracy zarobkowej to pozytywny wynik, ale może być również odczytywany jako oznaka frustracji finansowej, która skÅ‚ania mÅ‚odych do szukania źródeÅ‚ pieniÄ™dzy.
– KażdÄ… grupÄ™ spoÅ‚ecznÄ…, pokoleniowÄ… bardzo silnie dotyka rzeczywistość ostatnich lat ekonomicznie, spoÅ‚ecznie, politycznie, klimatycznie. To sprawia, że trzeba siÄ™ nad tym Å›wiatem, nad realnoÅ›ciÄ… bardziej zastanowić i trzeba umieć budować swoje zasoby. Ta badana grupa dopiero buduje swoje zasoby, nie ma ich zbyt wielu i dopiero bÄ™dzie tworzyć swoje strategie, sposoby dziaÅ‚ania i realizowania marzeÅ„. Oni dopiero wchodzÄ… na tÄ™ Å›cieżkÄ™, zarówno ukonkretyzowania swoich planów i marzeÅ„, ale też budowania zasobów, żeby je realizować – podkreÅ›la dr Anna Borkowska.
Badani raczej pozytywnie oceniajÄ… swojÄ… kondycjÄ™ psychicznÄ…. Prawie 44 proc. wskazaÅ‚o, że ma siÄ™ raczej dobrze i zdecydowanie dobrze. Negatywnie swojÄ… kondycjÄ™ oceniÅ‚ co czwarty badany (16,2 proc. raczej źle, 8,8 proc. zdecydowanie źle). Zderzenie z dorosÅ‚oÅ›ciÄ…, nowymi obowiÄ…zkami i wyzwaniami i to w dodatku w trudnym otoczeniu, naznaczonym pandemiÄ… i wybuchem wojny w Ukrainie, czasem negatywnie odbija siÄ™ na zdrowiu psychicznym mÅ‚odych ludzi. Psychiatrzy zauważajÄ…, że coraz częściej do ich gabinetów przychodzÄ… mÅ‚odzi ludzie uczÄ…cy siÄ™ jeszcze w liceach czy technikach.
– SÄ… to najczęściej zaburzenia adaptacyjne, trudnoÅ›ci w adaptacji do różnych wyzwaÅ„ i różnych przeciwnoÅ›ci losu, objawy czy zespoÅ‚y depresyjne. Ale również bardzo dużo osób zgÅ‚asza siÄ™ z problemami bardziej dÅ‚ugotrwaÅ‚ymi, jak rozmaite zaburzenia osobowoÅ›ci, które wymagajÄ… wsparcia terapeutycznego, ale jest to tylko pewien odsetek caÅ‚ego pokolenia – mówi prof. dr hab. n. med. Joanna Rymaszewska, specjalistka psychiatrii, kierowniczka Katedry Neuronauki Klinicznej WydziaÅ‚u Medycznego Politechniki WrocÅ‚awskiej.
W wielu przypadkach wspomniane problemy wiążą siÄ™ z uzależnieniami i zażywaniem szkodliwych substancji. To pokolenie nie wyróżnia siÄ™ jednak pod tym wzglÄ™dem na tle starszych pokoleÅ„.
– To sÄ… problemy każdego pokolenia, tylko zmieniajÄ… siÄ™ przyczyny czy definicja sytuacji zewnÄ™trznej. Tak możemy definiować sytuacjÄ™ zewnÄ™trznÄ…, bardzo trudnÄ…, jakÄ… byÅ‚o doÅ›wiadczenie pandemii. To wszyscy doÅ›wiadczaliÅ›my i tylko część osób z tym sobie nie poradziÅ‚a i wymagaÅ‚a wsparcia. Przyczyny tych zaburzeÅ„, które wymieniÅ‚am, to sÄ… również przyczyny biologiczne, genetyczne, epigenetyczne, Å›rodowiskowe, ale zwiÄ…zane nie ze Å›rodowiskiem spoÅ‚ecznym, tylko na przykÅ‚ad sposobem odżywiania, aktywnoÅ›ci fizycznej – wymienia prof. Joanna Rymaszewska.
Badanie wskazuje, że dla mÅ‚odych ludzi szczególnym źródÅ‚em wsparcia w trudnych sytuacjach jest rodzina i przyjaciele. W ocenie 80 proc. badanych uzyskanie takiej pomocy jest szczególnie istotnÄ… sprawÄ….
– Relacje mÅ‚odego pokolenia sÄ… bardzo silnie zdeterminowane doÅ›wiadczeniem pandemii, edukacji zdalnej, odciÄ™cia od innych ludzi, od innych mÅ‚odych ludzi, w zwiÄ…zku z czym rodzina staÅ‚a siÄ™ dla nich jednym z nielicznych Å›rodowisk bezpiecznych, znanych i majÄ…cych zasoby. StÄ…d wydaje siÄ™, że to przywiÄ…zanie do rodziny, do relacji z najbliższymi, rodzeÅ„stwem, nie tylko z rodzicami, z przyjacióÅ‚mi to jest obszar spoÅ‚eczny i te relacje, które dajÄ… im najwiÄ™cej, sÄ… przewidywalne i bezpieczne – komentuje dr Anna Borkowska.
MÅ‚ode pokolenie ceni sobie takie wartoÅ›ci jak uczciwość i prawość (49,7 proc.). Równie istotne sÄ… relacje z innymi ludźmi (47,7 proc.), a także życzliwość wobec drugiego czÅ‚owieka (46,4 proc.). W tej kategorii licealiÅ›ci i uczniowie techników najrzadziej wybierali troskÄ™ o Å›rodowisko naturalne (5,8 proc.).
