Na póÅ‚kach polskich sklepów pojawia siÄ™ coraz wiÄ™cej produktów ze znakiem „kaucja”. To oznacza, że konsument przy ich zakupie zapÅ‚aci dodatkowÄ… kwotÄ™, którÄ… bÄ™dzie mógÅ‚ odzyskać przy zwrocie opakowania. Choć formalnie obowiÄ…zek prowadzenia zbiórki opakowaÅ„ dotyczy tylko placówek powyżej 200 mkw., do systemu dołączajÄ… także maÅ‚e sklepy. Å»abka wprowadziÅ‚a możliwość zwrotu opakowaÅ„ – również tych niekaucyjnych – niemal we wszystkich z ponad 12 tys. sklepów swojej sieci. Eksperci podkreÅ›lajÄ…, że dla mniejszych podmiotów dołączenie do systemu oznacza szereg korzyÅ›ci.
– ObowiÄ…zek pobierania kaucji dotyczy wszystkich jednostek handlu detalicznego i hurtowego, które majÄ… w swojej ofercie napoje w opakowaniach objÄ™tych systemem kaucyjnym. Zatem pobierać kaucjÄ™ od konsumenta musi każdy, kto oferuje takie napoje. Jeżeli chodzi o zwrot kaucji i przyjmowanie pustych opakowaÅ„ po napojach, to ten obowiÄ…zek w peÅ‚nym zakresie majÄ… jednostki handlu detalicznego i hurtowego o powierzchni sprzedaży powyżej 200 mkw. – mówi agencji Newseria dr Krzysztof Hornicki, dyrektor ds. ochrony Å›rodowiska w spóÅ‚ce OK Operator Kaucyjny. – Mniejszych sklepów ten obowiÄ…zek dotyczy wyłącznie w zakresie szklanych butelek wielokrotnego użytku, jeżeli posiadajÄ… takie produkty w swojej ofercie. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, żeby maÅ‚e sklepy dobrowolnie włączyÅ‚y siÄ™ do systemu kaucyjnego również w zakresie butelek z tworzyw sztucznych i puszek metalowych.
Jak podkreÅ›la, to może siÄ™ okazać korzystnym rozwiÄ…zaniem z wielu powodów. Pierwszym z nich jest utrzymanie klientów.
– Jeżeli klienci nie bÄ™dÄ… mogli oddać opakowaÅ„ w swoich ulubionych sklepach gminnych, wiejskich, osiedlowych, z pewnoÅ›ciÄ… pojadÄ… do wiÄ™kszych jednostek handlu, a jeżeli tam zwrócÄ… opakowania, to również z pewnoÅ›ciÄ… zrobiÄ… tam zakupy – mówi dr Krzysztof Hornicki. – Poza tym maÅ‚e sklepy przystÄ™pujÄ…c do systemu kaucyjnego, wskazujÄ…, że dla nich kwestie Å›rodowiskowe szeroko pojÄ™te, ekologiczne sÄ… istotne, a szeroko pojÄ™ty ruch zero waste jest aktualnie w spoÅ‚eczeÅ„stwie popularny.
Mimo że dla mniejszych podmiotów przystÄ…pienie do systemu oznacza szereg wyzwaÅ„, to zachÄ™tÄ… mogÄ… być rozwiÄ…zania oferowane przez jego operatorów. To m.in. możliwość wstawienia mniejszej maszyny do zbiórki opakowaÅ„, możliwość ich najmu lub dzierżawy zamiast zakupu, doradztwo merytoryczne i prawne we wdrażaniu systemu, a także cyfrowe rozwiÄ…zania dotyczÄ…ce rozliczania kaucji, raportowania i ewidencji.
– To wszystko powoduje, że wejÅ›cie mniejszych sklepów jest realne i należy to traktować jako przewagÄ™ konkurencyjnÄ… i szansÄ™, a nie jako zagrożenie – podkreÅ›la ekspert OK Operatora Kaucyjnego.
Na taki krok zdecydowaÅ‚a siÄ™ sieć Å»abka, która od ponad dwóch lat prowadzi dziaÅ‚ania pilotażowe zwiÄ…zane ze zwrotem opakowaÅ„. Do tej pory klienci oddali ponad 18 mln sztuk butelek i puszek. Teraz majÄ… oni możliwość zwrotu opakowaÅ„ zarówno kaucyjnych, jak i niekaucyjnych.
– Za oba rodzaje opakowaÅ„ klient jest wynagradzany dodatkowymi bonusami w aplikacji Å»appka. W tej chwili prowadzimy akcjÄ™ 50 żappsów za każde opakowanie, która trwa od 5 listopada do 2 grudnia. W przypadku opakowaÅ„ kaucyjnych (butelki PET do 3 l, metalowe puszki do 1 l) klient otrzymuje zwrot kaucji w wysokoÅ›ci 50 gr, a za szklane butelki do 1,5 l – 1 zÅ‚. Jak klient może zobaczyć, że opakowanie jest kaucyjne? Na każdym opakowaniu kaucyjnym można znaleźć specjalny znaczek – prostokÄ…t z informacjÄ… „kaucja” – mówi Joanna Kasowska, quality standards & climate protection director w Å»abka Polska. – Do tej pory wprowadziliÅ›my ponad 250 tys. opakowaÅ„ ze znaczkiem kaucyjnym.
Opakowania kaucyjne i niekaucyjne można zwrócić w blisko 12 tys. sklepów Å»abka w caÅ‚ym kraju. Zainstalowano w nich już ponad 2,5 tys. maszyn do zwrotu butelek i puszek. W pozostaÅ‚ych klienci mogÄ… oddać opakowania bezpoÅ›rednio sprzedawcy. Przy zwrocie opakowania kaucyjnego maszyna lub sprzedawca generuje kod, który uprawnia klienta do odbioru kaucji albo obniżenia o niÄ… ceny zakupów.
– Klient nie musi okazać paragonu, może oddawać nie tylko te opakowania, które zakupi w naszym sklepie, ale także te zakupione w innych sklepach na rynku. MyÅ›lÄ™, że to jest ogromna zmiana dla klienta – dodaje Joanna Kasowska.
Jak podkreÅ›la, wdrażanie systemu w sieci to dla franczyzobiorców nowe narzÄ™dzie promujÄ…ce ekologiczne nawyki i wyróżniajÄ…ce ich ofertÄ™ na rynku convenience.
WedÅ‚ug szacunków Polskiej Izby Handlu w pierwszej fazie wdrożenia system kaucyjny może objąć okoÅ‚o 20–30 tys. sklepów. W okresie przejÅ›ciowym, który trwa od 1 października do koÅ„ca grudnia br., zarówno producenci, jak i sprzedawcy dostosowujÄ… siÄ™ do nowych obowiÄ…zków, m.in. w zakresie oznaczania opakowaÅ„ i tworzenia punktów zbiórki.
– Z jednej strony może siÄ™ wydawać, że system kaucyjny rozwija siÄ™ w Polsce powoli, ale wszystko idzie zgodnie z planem, przedsiÄ™biorcy muszÄ… mieć okres przejÅ›ciowy, żeby wprowadzić do obrotu wszystkie napoje, które stanowiÄ… ich stany magazynowe. Z drugiej strony konsumenci też uczÄ… siÄ™ systemu kaucyjnego i jest to Å‚atwiejsze w tych jednostkach handlu, które lepiej przygotowaÅ‚y siÄ™ do systemu – mówi dr Krzysztof Hornicki. – Jednym z naszych akcjonariuszy jest sieć handlowa Lidl, która już od wielu miesiÄ™cy edukuje konsumentów na temat zasad systemu kaucyjnego. Wszystkie sklepy Lidl w Polsce posiadajÄ… butelkomaty, czyli urzÄ…dzenia umożliwiajÄ…ce automatycznÄ… zbiórkÄ™ opakowaÅ„ z tworzyw sztucznych i metali oraz – co istotne – również opakowaÅ„ nieobjÄ™tych kaucjÄ….
Zgodnie z zaÅ‚ożeniami system kaucyjny ma pomóc ograniczyć ilość odpadów opakowaniowych w obiegu i na wysypiskach i zwiÄ™kszyć poziom selektywnej zbiórki surowców, zgodnie z celami unijnych dyrektyw dotyczÄ…cych gospodarki cyrkularnej. Model ten ma też zachÄ™cać konsumentów do bardziej odpowiedzialnych wyborów w codziennych nawykach zakupowych.
