Wraz z upowszechnianiem siÄ™ sztucznej inteligencji pojawia siÄ™ też coraz wiÄ™cej problemów i wÄ…tpliwoÅ›ci, zwiÄ…zanych np. z dezinformacjÄ… w mediach spoÅ‚ecznoÅ›ciowych, kreowaniem fake newsów czy ochronÄ… danych. Ma to szczególne znaczenie dla mÅ‚odych ludzi, którzy sÄ… najbardziej aktywni w sieci. Jak wskazujÄ… eksperci, potrzebna jest szeroka edukacja, która uÅ›wiadomi mÅ‚odemu pokoleniu korzyÅ›ci i zagrożenia zwiÄ…zane z tÄ… technologiÄ… oraz pokaże, jak sztuczna inteligencja wpÅ‚ywa na nasze życie i podejmowane decyzje. To istotne zadanie dla nauczycielek i nauczycieli oraz osób pracujÄ…cych z dziećmi i mÅ‚odzieżą. Ich ksztaÅ‚ceniu w obszarze sztucznej inteligencji ma sÅ‚użyć kurs e-learningowy HASHBurzaMózgów, zainicjowany przez FundacjÄ™ Orange.
Sztuczna inteligencja to gorÄ…cy temat ostatniego roku, gÅ‚ównie za sprawÄ… ChatGPT – narzÄ™dzia opracowanego przez laboratorium badawcze OpenAI, które jest nazywane kamieniem milowym w rozwoju tej technologii. Kilka miesiÄ™cy temu pojawiÅ‚ siÄ™ jego ulepszony nastÄ™pca – ChatGPT4, który wiÄ™kszość dotychczasowych użytkowników zgodnie nazywa rewolucjÄ… na miarÄ™ wynalezienia internetu czy maszyny parowej.
– ChatGPT można okreÅ›lić jako pierwszÄ… supergwiazdÄ™ w dziedzinie sztucznej inteligencji – mówi agencji Newseria Biznes Maciej Wojnicki, wspóÅ‚twórca programu HASHBurzaMózgów, LOFI Robot . – Do tej pory byÅ‚a to hermetyczna technologia, wszyscy o niej sÅ‚yszeliÅ›my, wiedzieliÅ›my, że ona gdzieÅ› funkcjonuje, ale gdyby zapytać przeciÄ™tnego czÅ‚owieka, czy używa sztucznej inteligencji na co dzieÅ„, najpewniej odpowiedziaÅ‚by, że nie. Natomiast w ciÄ…gu ostatniego roku praktycznie z dnia na dzieÅ„ wydarzyÅ‚a siÄ™ rewolucja, która pozwala nam namacalnie dotknąć tej technologii przyszÅ‚oÅ›ci. Komputery nagle nauczyÅ‚y siÄ™ mówić i każdy czÅ‚owiek – bez umiejÄ™tnoÅ›ci technicznych i doÅ›wiadczenia – może zacząć z nimi rozmawiać jak z kolegÄ…, który może dla niego wykonywać polecenia. JednoczeÅ›nie ten kolega ma doktorat w każdej dziedzinie i potrafi robić przeróżne rzeczy. I Å‚atwo siÄ™ przyczepić, że to narzÄ™dzie jest jeszcze niedoskonaÅ‚e, czÄ™sto siÄ™ myli i nie wszystko rozumie, ale sam aspekt zrozumienia ludzkiego jÄ™zyka jest ewidentnym przeÅ‚omem.
Algorytmy AI majÄ… też coraz szersze zastosowanie w codziennym życiu. Polacy sÄ… jednak Å›wiadomi, że jest to technologia przyszÅ‚oÅ›ci. WedÅ‚ug badania przeprowadzonego przez NASK („AI w spoÅ‚eczeÅ„stwie i gospodarce. Raport z badaÅ„ spoÅ‚ecznych”) tylko 4 proc. Polaków nie zetknęło siÄ™ dotychczas z pojÄ™ciem sztucznej inteligencji. Z kolei ponad poÅ‚owa uważa, że AI już wpÅ‚ywa na ich codzienne życie w obszarach takich jak pozyskiwanie informacji, rozrywka, edukacja, zakupy czy transport.
– Sztuczna inteligencja jest już dziÅ› narzÄ™dziem powszechnie wykorzystywanym w sektorze usÅ‚ugowym, zwÅ‚aszcza na platformach streamingowych, które – bazujÄ…c na podstawie naszych wczeÅ›niejszych preferencji – proponujÄ… nam filmy bÄ…dź muzykÄ™, którÄ… warto przesÅ‚uchać. AI jest też wykorzystywana w social mediach, gdzie otrzymujemy treÅ›ci, które mogÄ… nam siÄ™ podobać, zgodnie z naszymi wczeÅ›niej okreÅ›lonymi zainteresowaniami. Czasami jednak nie zdajemy sobie sprawy z tego, że sztuczna inteligencja może mieć wpÅ‚yw na nas i nasze wybory – mówi MaÅ‚gorzata Kowalewska, czÅ‚onkini zarzÄ…du ds. programowych Fundacji Orange.
Ma to szczególne znaczenie w kontekÅ›cie mÅ‚odych użytkowników.
– Uczniowie i uczennice sprawnie posÅ‚ugujÄ… siÄ™ urzÄ…dzeniami cyfrowymi, natomiast czÄ™sto nie rozumiejÄ…, w jaki sposób mechanizmy sztucznej inteligencji bÄ…dź samo zjawisko może wpÅ‚ywać na ich decyzje i na ich wybory, zatem potrzebujÄ… osoby dorosÅ‚ej, która im wytÅ‚umaczy, w jaki sposób ten Å›wiat cyfrowy rozumieć. Takimi osobami sÄ… nauczyciele i nauczycielki, którzy peÅ‚niÄ… rolÄ™ przewodników i pomagajÄ… mÅ‚odym osobom rozumieć otaczajÄ…cy Å›wiat – podkreÅ›la ekspertka.
– Dla nauczycieli chatboty czy inne algorytmy AI sÄ… bardzo praktycznymi narzÄ™dziami, za pomocÄ… których mogÄ… pokazać uczniom, w jaki sposób technologia zmienia przeróżne aspekty naszego życia. NiedÅ‚ugo nie bÄ™dziemy chodzić do lekarza pierwszego kontaktu, a w zamian bÄ™dziemy mogli porozmawiać z chatbotem, nie bÄ™dziemy potrzebowali usÅ‚ug prawnych, tylko w każdej chwili bÄ™dziemy mogli samodzielnie wygenerować dla siebie jakieÅ› dokumenty. To, w jaki sposób ta technologia przetransformuje w przyszÅ‚oÅ›ci nasze życie, jest w tym momencie ogromnÄ… zagadkÄ…, ale też fascynujÄ…cÄ… historiÄ…, nad którÄ… można podyskutować z uczniami – mówi Maciej Wojnicki, wspóÅ‚twórca programu HASHBurzaMózgów.
Wraz z rosnÄ…cÄ… popularnoÅ›ciÄ… algorytmów i narzÄ™dzi AI pojawiajÄ… siÄ™ też zwiÄ…zane z nimi wÄ…tpliwoÅ›ci dotyczÄ…ce m.in. kreowania fake newsów, zagrożenia dezinformacjÄ…, Å‚amania praw autorskich czy nieuczciwego pozyskiwania danych do trenowania modeli jÄ™zykowych. Dlatego – jak wskazujÄ… eksperci – potrzebna jest szeroka edukacja na ten temat, która uÅ›wiadomi mÅ‚odemu pokoleniu korzyÅ›ci i zagrożenia zwiÄ…zane z tÄ… technologiÄ… oraz pokaże, jakie decyzje mogÄ… podejmować np. jako użytkownicy social mediów, aby zadbać o dobór wyÅ›wietlanych im treÅ›ci czy ochronÄ™ prywatnoÅ›ci. Temu ma wÅ‚aÅ›nie sÅ‚użyć online’owy kurs dla nauczycieli HASHBurzaMózgów, zainicjowany przez FundacjÄ™ Orange.
HASHBurzaMózgów to kurs kierowany do nauczycieli i osób pracujÄ…cych z mÅ‚odzieżą, który w prosty i przystÄ™pny sposób wyjaÅ›nia, jak dziaÅ‚a sztuczna inteligencja, i tÅ‚umaczy zjawiska z niÄ… zwiÄ…zane. Pokazuje AI od spoÅ‚ecznej i etycznej strony, uczÄ…c też krytycznego podejÅ›cia do tej technologii. Po ukoÅ„czeniu kursu nauczyciele bÄ™dÄ… mogli pomóc mÅ‚odym ludziom zrozumieć, że np. to, co widzÄ… w social mediach, to nie przypadek, a algorytmy AI sÄ… w stanie wpÅ‚ywać na ich nastrój i decyzje.
– HASHBurzaMózgów jest programem, w którym nie wymagamy umiejÄ™tnoÅ›ci technicznych. Nie jest to kurs o programowaniu. WyjaÅ›niamy natomiast zjawisko sztucznej inteligencji od strony spoÅ‚ecznej i etycznej. PrzygotowaliÅ›my materiaÅ‚y, które z powodzeniem można wykorzystywać do pracy z dziećmi i mÅ‚odzieżą – mówi MaÅ‚gorzata Kowalewska.
– HASHBurzaMózgów ma zaznajomić nauczycieli z tematem sztucznej inteligencji. Skupiamy siÄ™ tu w szczególnoÅ›ci na nauczycielach szkóÅ‚ podstawowych, ale też wszystkich innych osobach pracujÄ…cych z mÅ‚odzieżą w wieku mniej wiÄ™cej 10–15 lat. Staramy siÄ™ podejść do tego tematu sztucznej inteligencji trochÄ™ inaczej – nie skupiamy siÄ™ na umiejÄ™tnoÅ›ciach technicznych, nauce programowania sensu stricte i tego typu zagadnieniach, bo one w tym momencie bardzo szybko siÄ™ dezaktualizujÄ…, to siÄ™ caÅ‚y czas dynamicznie zmienia. Dlatego staramy siÄ™ raczej opowiedzieć o tym zjawisku w trochÄ™ bardziej ogólny sposób, opowiedzieć o tym, jak ta technologia wpÅ‚ywa na nas i nasze życie – dodaje Maciej Wojnicki. – Nie chcemy siÄ™ skupiać na narzÄ™dziach, ale na tym, jak nasz Å›wiat może siÄ™ zmienić poprzez tÄ™ technologiÄ™, w co ona może wyewoluować, jak to na nas wpÅ‚ywa, czy faktycznie jest niebezpieczne i szkodliwe, czy wrÄ™cz odwrotnie, być może przynosi nam ogromne korzyÅ›ci. Chcemy pokazać, jakie zagrożenia i możliwoÅ›ci stwarza nam dostÄ™p do tych nowoczesnych, futurystycznych narzÄ™dzi technologicznych.
Zapisy do drugiej edycji kursu HASHBurzaMózgów potrwajÄ… do 16 lutego br. Kurs jest bezpÅ‚atny i ma elastycznÄ…, przystÄ™pnÄ… formułę – zagadnienia sÄ… tÅ‚umaczone prostym jÄ™zykiem w krótkich filmach, pogrupowanych w 12 bloków tematycznych. Odbywa siÄ™ online, co pozwala na realizowanie kolejnych kroków w dogodnym dla siebie miejscu i czasie.
– TworzÄ…c HASHBurzÄ™Mózgów, staraliÅ›my siÄ™ przygotować bardzo pragmatyczne i przystÄ™pne narzÄ™dzie dla nauczycieli, żeby w jakiÅ› sposób wnieść tÄ™ opowieść o sztucznej inteligencji do szkóÅ‚ – mówi ekspert z LOFI Robot. – Na kurs skÅ‚ada siÄ™ szereg materiaÅ‚ów online, które można pokazać uczniom bezpoÅ›rednio na lekcji, i praktycznych ćwiczeÅ„, które można z nimi zrealizować, a także cykl webinarów w ciÄ…gu roku szkolnego, dziÄ™ki którym nauczyciel może stopniowo wdrożyć siÄ™ w ten temat i dowiedzieć siÄ™, gdzie i do czego może tÄ™ sztucznÄ… inteligencjÄ™ w szkole wykorzystać.
Aby wziąć udziaÅ‚ w HASHBurzyMózgów, nie trzeba mieć technologicznych umiejÄ™tnoÅ›ci. Kurs mogÄ… realizować nauczycielki i nauczyciele wszystkich przedmiotów, szkóÅ‚ podstawowych, szczególnie klas 4–8, i tacy, którzy rozmowy o bezpieczeÅ„stwie w internecie i higienie cyfrowej wplatajÄ… w zajÄ™cia z mÅ‚odzieżą. Ci, którzy przejdÄ… cykl szkoleniowy, otrzymajÄ… zaÅ›wiadczenie Niepublicznego OÅ›rodka Doskonalenia Nauczycieli Zyta Czechowska specjalni.pl.
Równolegle z zapisami do projektu ruszyÅ‚a również kampania edukacyjna Fundacji Orange i LOFI Robot pod hasÅ‚em „To nie przypadek, że…”, która zwraca uwagÄ™ na to, w jak wielu aspektach codziennego życia jest już obecna sztuczna inteligencja. PokazujÄ…c konkretne przykÅ‚ady jej zastosowania, kampania zachÄ™ca do poszerzania wiedzy i refleksji nad swojÄ… relacjÄ… z technologiami.
