TrwajÄ… przygotowania do budowy pierwszej w Polsce elektrowni jÄ…drowej na Pomorzu. Zgodnie z harmonogramem przedstawianym przez rzÄ…d fizyczna budowa ma ruszyć w 2028 roku, a poczÄ…tek eksploatacji pierwszego bloku planuje siÄ™ na 2036 rok. Również PaÅ„stwowa Agencja Atomistyki przygotowuje siÄ™ do realizacji zadaÅ„ zwiÄ…zanych z dozorem nad budowÄ…, rozruchem i eksploatacjÄ… nowej jednostki. Kluczowe sÄ… kwestie zwiÄ…zane z bezpieczeÅ„stwem jÄ…drowym i ochronÄ… radiologicznÄ… obiektu.
– Przygotowania do nadzoru nad pierwszÄ… polskÄ… elektrowniÄ… jÄ…drowÄ… można podzielić na trzy aspekty. To wzmocnienie kadrowe i budowa kompetencji. To znaczy po pierwsze, że zatrudniamy specjalistów, którzy bÄ™dÄ… prowadzić nadzór, dwa – musimy ich wyszkolić, gÅ‚ównie w ramach wspóÅ‚pracy z MiÄ™dzynarodowÄ… AgencjÄ… Energii Atomowej, a także z dozorem jÄ…drowym kraju dostawcy. To jest pierwszy element wzmocnienia i przygotowania nas do nadzoru nad budowÄ… elektrowni jÄ…drowej – wymienia w rozmowie z agencjÄ… Newseria Andrzej GÅ‚owacki, prezes PaÅ„stwowej Agencji Atomistyki.
W ubiegÅ‚ym tygodniu prezes PAA wziÄ…Å‚ udziaÅ‚ w spotkaniu bilateralnym z przedstawicielami amerykaÅ„skiego przemysÅ‚u jÄ…drowego. Jak podkreÅ›liÅ‚, agencja zacieÅ›nia wspóÅ‚pracÄ™ z regulatorami z krajów, które majÄ… rozwiniÄ™tÄ… technologiÄ™ jÄ…drowÄ…. Dotyczy to również amerykaÅ„skiego US NRC, która jest regulatorem kraju dostawcy technologii dla pierwszej polskiej elektrowni jÄ…drowej. Wizyta amerykaÅ„skiej delegacji z sekretarzem energii USA Chrisem Wrightem byÅ‚a też okazjÄ… do podpisania umowy pomostowej (Engineering Development Agreement – EDA) miÄ™dzy spóÅ‚kÄ… Polskie Elektrownie JÄ…drowe a konsorcjum amerykaÅ„skich firm Westinghouse-Bechtel. Zawarcie EDA pozwala kontynuować prace inżynieryjne na Pomorzu i zapewnia przejÅ›cie do kolejnych faz realizacji projektu, w tym negocjacji umowy na budowÄ™.
– Drugim aspektem naszych przygotowaÅ„ jest wzmocnienie infrastrukturalne, techniczne, czyli wyposażenie agencji w odpowiednie kody obliczeniowe, ale także w sieć stacji wczesnego wykrywania skażeÅ„ promieniotwórczych, którÄ… agencja sukcesywnie rozwija w celu monitorowania poziomu promieniowania w kraju – wyjaÅ›nia Andrzej GÅ‚owacki podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. – Trzecim aspektem jest budowa systemu wsparcia techniczno-organizacyjnego, eksperckiego, czyli autoryzowanie jednostek krajowych i zagranicznych po to, żeby mogÅ‚y PaÅ„stwowej Agencji Atomistyki pomóc w ocenie i nadzorze nad budowÄ… pierwszej polskiej elektrowni jÄ…drowej.
PaÅ„stwowa Agencja Atomistyki bÄ™dzie obecna na wszystkich etapach życia elektrowni. W ramach procesu licencjonowania włącza siÄ™ w nadzór już na bardzo wczesnym etapie – prezes agencji wydaje m.in. zezwolenie na budowÄ™ tego obiektu.
– NastÄ™pnie agencja bÄ™dzie prowadziÅ‚a nadzór nad tymi dziaÅ‚aniami, które bÄ™dzie prowadziÅ‚ inwestor, to znaczy bÄ™dziemy jako organ dozoru jÄ…drowego niezależnie weryfikować to, co siÄ™ dzieje na budowie, a później w trakcie rozruchu i eksploatacji elektrowni jÄ…drowej – opisuje Andrzej GÅ‚owacki.
Przed decyzjÄ… w sprawie zezwolenia na budowÄ™ eksperci agencji bÄ™dÄ… musieli ocenić, czy plany budowy elektrowni jÄ…drowej speÅ‚niajÄ… wymogi prawa krajowego i miÄ™dzynarodowych standardów ustanowionych m.in. przez MiÄ™dzynarodowÄ… AgencjÄ™ Energii Atomowej. W ramach licencjonowania przeprowadzone bÄ™dÄ… też liczne analizy, miÄ™dzy innymi z wykorzystaniem kodów obliczeniowych. PAA bÄ™dzie korzystaÅ‚a z pomocy autoryzowanych, eksperckich laboratoriów i innych jednostek badawczych.
Elektrownia jÄ…drowa to kompleks budynków oraz wielu systemów. Niektóre z nich majÄ… komponenty czy elementy konstrukcji i wyposażenia, które sÄ… szczególnie istotne dla bezpieczeÅ„stwa jÄ…drowego. Zadaniem ekspertów agencji bÄ™dzie sprawdzenie, czy te systemy, elementy konstrukcji i wyposażenia speÅ‚niajÄ… swoje funkcje oraz czy sÄ… zaprojektowane i wykonane zgodnie z rygorystycznymi wymaganiami bezpieczeÅ„stwa.
– BezpieczeÅ„stwo elektrowni jÄ…drowych niewÄ…tpliwie jest najważniejszym aspektem, który przyÅ›wieca budowie i wykorzystaniu energii atomowej. Coraz nowsze wymagania bezpieczeÅ„stwa jÄ…drowego i ochrony radiologicznej sprawiajÄ…, że elektrownie sÄ… coraz bezpieczniejsze. Nowe wymagania dotyczÄ… m.in. wykorzystania pasywnych systemów bezpieczeÅ„stwa, czyli takich, które nie wymagajÄ… np. wykorzystania energii elektrycznej do zadziaÅ‚ania, a opierajÄ… siÄ™ gÅ‚ównie na dziaÅ‚aniach zjawisk fizycznych – mówi prezes PAA.
Jak wskazuje agencja, fundamentalnÄ… koncepcjÄ… zapewnienia bezpieczeÅ„stwa elektrowni jÄ…drowych jest tzw. obrona w głąb, czyli sekwencja poziomów bezpieczeÅ„stwa. Zgodnie z niÄ… bezpieczeÅ„stwo zapewnia siÄ™ przez wiele różnych Å›rodków technicznych i przedsiÄ™wzięć organizacyjnych. Chodzi o to, by nie polegać wyłącznie na jakimÅ› pojedynczym zabezpieczeniu – jeÅ›li któryÅ› poziom bezpieczeÅ„stwa zawiedzie, jest nastÄ™pny, który ograniczy lub zÅ‚agodzi skutki takiej sytuacji.
Sekwencja skÅ‚ada siÄ™ z piÄ™ciu niezależnych od siebie poziomów bezpieczeÅ„stwa, czyli „linii obrony”. Pierwszy to wysoka jakość projektu i wykonania elektrowni oraz prowadzenie jej eksploatacji tak, żeby bezpieczeÅ„stwo miaÅ‚o najwyższy i bezwzglÄ™dny priorytet przed zadaniami produkcyjnymi. Drugi to nadzór pracy elektrowni przez jej systemy i personel, co ma na celu jak najszybsze wykrycie wszelkich odchyleÅ„ od normalnej eksploatacji i reakcji na to. Trzecim poziomem sÄ… systemy bezpieczeÅ„stwa, które dziaÅ‚ajÄ… tak, by opanować awarie projektowe, zapobiec poważniejszym awariom i zminimalizować ich skutki radiologiczne (np. systemy awaryjnego chÅ‚odzenia i obudowa bezpieczeÅ„stwa reaktora). Poziom czwarty to specjalne systemy bezpieczeÅ„stwa, które majÄ… ograniczyć i Å‚agodzić skutki poważnych awarii, zapobiegać wybuchom wodoru i uszkodzeniom obudowy w razie stopienia rdzenia reaktora. Ostatnim poziomem jest zapobieganie skutkom zdrowotnym znacznego uwolnienia substancji promieniotwórczych do Å›rodowiska (np. dziaÅ‚ania interwencyjne czy monitoring skażenia).
Kluczowa w zakresie bezpieczeÅ„stwa jest też ochrona przed cyberatakami, zwÅ‚aszcza że infrastruktura krytyczna, w tym również m.in. elektrownie, jest coraz częściej celem ataku hakerów.
– NiewÄ…tpliwie każde rozwiÄ…zanie nowo wprowadzane niesie za sobÄ… zarówno pozytywne aspekty, jak i zagrożenia. Wykorzystanie różnych informatycznych systemów niesie za sobÄ… ryzyko cyberataków, natomiast to też musi być i jest przedmiotem analiz bezpieczeÅ„stwa przed wdrożeniem danego rozwiÄ…zania do projektu obiektu jÄ…drowego – podkreÅ›la ekspert.
PaÅ„stwowa Agencja Atomistyki odgrywa kluczowÄ… rolÄ™ także w rozwoju maÅ‚ych moduÅ‚owych reaktorów jÄ…drowych, potocznie zwanych SMR-ami. W tym obszarze ma dokÅ‚adnie takie same zadania jak przy wielkoskalowej energetyce jÄ…drowej.
– Prezes PaÅ„stwowej Agencji Atomistyki bÄ™dzie także prowadziÅ‚ nadzór nad wykorzystaniem i wdrożeniem tego typu rozwiÄ…zaÅ„ w kraju. JednoczeÅ›nie obecnie jesteÅ›my w dialogu z kilkoma inwestorami, którzy sÄ… zainteresowani wykorzystaniem czy budowÄ… SMR-ów w Polsce – dodaje Andrzej GÅ‚owacki.
