Komisja Europejska przedstawiÅ‚a plan dziaÅ‚ania dla modernizacji i wzmocnienia konkurencyjnoÅ›ci unijnego przemysÅ‚u chemicznego. Plan ma być rozwiÄ…zaniem najważniejszych wyzwaÅ„ stojÄ…cych przed sektorem chemicznym w Europie, w tym m.in. wysokich cen energii i nieuczciwej konkurencji na rynkach zagranicznych. KE chce również promować inwestycje w innowacje, ESG, a także uproÅ›cić unijne przepisy dotyczÄ…ce chemikaliów.
– Od dÅ‚uższego czasu firmy, które zajmujÄ… siÄ™ produkcjÄ… chemii w Europie, w tym również Polsce, próbujÄ… zarazić ideÄ… pomocy tej branży. Wydaje mi siÄ™, że udaÅ‚o siÄ™ to zrobić i Komisja Europejska, Parlament Europejski robi pierwszy krok – mówi agencji Newseria Dariusz JoÅ„ski, poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego z Platformy Obywatelskiej. – W Polsce pracuje prawie 340 tys. osób w przemyÅ›le chemicznym, to jest prawie 10 proc. PKB, czyli 400 mld zÅ‚, ogromne pieniÄ…dze,
Jak podkreÅ›la Polska Izba PrzemysÅ‚u Chemicznego (PIPC), sektor ten ma szczególne znaczenie dla zapewnienia odpornoÅ›ci Europy na kryzysy. Dlatego jego pozycja wymaga dziaÅ‚aÅ„ naprawczych, szczególnie w kontekÅ›cie rosnÄ…cego udziaÅ‚u Chin w globalnej produkcji chemikaliów. DziÅ› wynosi on ok. 44 proc., podczas gdy udziaÅ‚ UE spadÅ‚ z 27 do 13 proc.
– Przy produkcji chemii najważniejsze sÄ… ceny energii, które muszÄ… pójść w dóÅ‚. W innym przypadku chemia chiÅ„ska nas zastÄ…pi. PrzypomnÄ™, jeszcze 20 lat temu to Europa nadawaÅ‚a ton i byÅ‚a trzy razy silniejsza od Chin, a dzisiaj Chiny sÄ… cztery razy silniejsze od Europy, wiÄ™c to jest taki moment, kiedy trzeba pomóc. Wszystkie firmy chemiczne w Polsce wydaÅ‚y Manifest Polskiej Chemii, gdzie apelujÄ… do Komisji Europejskiej, do Parlamentu Europejskiego o zdecydowane dziaÅ‚ania, z jednej strony o ochronÄ™ naszego rynku, z drugiej strony wÅ‚aÅ›nie o obniżenie cen energii – mówi Dariusz JoÅ„ski. – Generalnie na Å›wiecie jest tak, że ten, który ma taÅ„szÄ… energiÄ™, bÄ™dzie konkurencyjny i u niego bÄ™dÄ… lokowane inwestycje, wiÄ™c Europa nie ma czasu do stracenia.
Swój plan dziaÅ‚ania Komisja Europejska przedstawiÅ‚a na poczÄ…tku lipca br. Odnosi siÄ™ on zarówno do wysokich kosztów energii, nieuczciwej konkurencji na Å›wiecie, jak i sÅ‚abnÄ…cego popytu, przy jednoczesnym promowaniu inwestycji w innowacje i zrównoważony rozwój. KE razem z paÅ„stwami czÅ‚onkowskimi i branżą przygotuje listÄ™ krytycznych zakÅ‚adów produkcyjnych wymagajÄ…cych wsparcia politycznego i zajmie siÄ™ kwestiami handlowymi. ZapowiedziaÅ‚a także zastosowanie Å›rodków ochrony handlu, by zapewnić uczciwÄ… konkurencjÄ™, a jednoczeÅ›nie rozszerzy monitorowanie przywozu chemikaliów do Europy. KE zamierza wdrożyć plan dziaÅ‚ania na rzecz przystÄ™pnej cenowo energii, w których zachÄ™cać bÄ™dzie m.in. do korzystania z czystych źródeÅ‚ wÄ™gla, takich jak wychwytywanie dwutlenku wÄ™gla, biomasa i odpady, a także do wspierania odnawialnych źródeÅ‚ energii.
W opinii przedstawicieli polskiej branży chemicznej European Chemicals Industry Action Plan to krok w dobrym kierunku, który w części odpowiada postulatom wielokrotnie zgÅ‚aszanym przez sektor. Jego powodzenie zależeć bÄ™dzie jednak od szczegóÅ‚owych rozwiÄ…zaÅ„ wypracowanych w toku prac nad nowym planem, np. zasad dostÄ™pu do mechanizmów wsparcia dla przemysÅ‚u czy prac nad kryteriami identyfikacji chemikaliów i czÄ…steczek o znaczeniu strategicznym.
Planowi towarzyszy także propozycja pakietu uproszczeÅ„, które majÄ… zmniejszyć koszty i obciążenia administracyjne dla sektora. Zgodnie z zapowiedziami majÄ… one pozwolić na oszczÄ™dnoÅ›ci rzÄ™du ponad 360 mln euro rocznie.
– My jako paÅ„stwo jesteÅ›my znani z przemysÅ‚u chemicznego – jest on bardzo mocny w Polsce, wiÄ™c jesteÅ›my tutaj aktywni i dzisiaj jest pierwszy krok, żeby wÅ‚aÅ›nie uproÅ›cić procedury, żeby pomóc temu przemysÅ‚owi, żebyÅ›my poszli krok do przodu. Ale przed nami jeszcze poważna debata dotyczÄ…ca ETS-u, przede wszystkim ETS2 – wyjaÅ›nia europoseÅ‚.
W lipcu PIPC przedstawiÅ‚a także postulaty dotyczÄ…ce reformy systemu EU ETS i jego dostosowania do nowych realiów gospodarczych. Jak podkreÅ›liÅ‚a, przemysÅ‚ unijny, również chemiczny, mierzy siÄ™ z szeregiem barier, które utrudniajÄ… osiÄ…gniÄ™cie celów redukcji emisji CO2, w tym m.in. braku wymaganej infrastruktury, zwÅ‚aszcza w obszarach energii elektrycznej, gazu/wodoru, transportu i magazynowania CO2 czy zarzÄ…dzania zasobami (w tym odpadami i surowcami wtórnymi). Dlatego izba przestrzega, że realizacja przyjÄ™tej trajektorii redukcji emisji może prowadzić do tzw. ucieczki emisji, czyli przenoszenia produkcji poza UniÄ™ EuropejskÄ…, oraz wzrostu globalnych emisji zwiÄ…zanych z importem spoza UE. Dlatego też PIPC apeluje o ustanowienie i utrzymanie silnych mechanizmów ochronnych przed ucieczkÄ… emisji, w szczególnoÅ›ci poprzez zapewnienie odpowiedniego poziomu darmowych uprawnieÅ„ oraz rozszerzenie systemu rekompensat kosztów poÅ›rednich.
– Ten przemysÅ‚ już ma bardzo wysokie standardy Å›rodowiskowe, które zostaÅ‚y przyjÄ™te przez KomisjÄ™ EuropejskÄ… i wszystkie firmy chemiczne w Europie je speÅ‚niajÄ…. My byÅ›my mogli dÅ‚ugo dyskutować na temat firm, które sÄ… poza UniÄ… EuropejskÄ…, bo one zazwyczaj nie speÅ‚niajÄ… tych norm, a później wysyÅ‚ajÄ… wyprodukowanÄ… u siebie dużo taniej chemiÄ™. To jest temat, który również musimy wspólnie przeanalizować – zapowiada Dariusz JoÅ„ski.
Wraz z Planem KE opublikowaÅ‚a także propozycje wzmocnienia Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA), koniecznego do wypeÅ‚niania obowiÄ…zków wynikajÄ…cych z jej rosnÄ…cego mandatu. ObejmujÄ… one m.in. klasyfikacjÄ™ i etykietowanie, produkty biobójcze, przywóz i wywóz niebezpiecznych chemikaliów, gospodarowanie odpadami i wodÄ….
– W kwestii skÅ‚adowania niebezpiecznych chemikaliów już wczeÅ›niej Komisja Europejska podjęła zdecydowane dziaÅ‚ania. My w Polsce dzisiaj musimy utylizować to, co przez lata byÅ‚o przywożone, bo wielu, mówiÄ…c wprost, cwaniaków wpadaÅ‚o na pomysÅ‚, żeby przywozić Å›mieci bÄ…dź chemikalia i skÅ‚adować tu w Polsce, biorÄ…c za to ogromne pieniÄ…dze. Dzisiaj faktycznie nawet Komisja Europejska dostrzega to, żeby budować specjalne spalarnie chemiczne, żeby faktycznie utylizować te chemikalia. JeÅ›li chodzi o ekologiÄ™, to Komisja Europejska stawia to na pierwszym miejscu. WiÄ™c Europejczycy, Polacy mogÄ… siÄ™ czuć bezpiecznie, jeÅ›li chodzi o produkcjÄ™ chemii, teraz muszÄ… siÄ™ poczuć również bezpiecznie ci, którzy jÄ… produkujÄ… – podsumowuje Dariusz JoÅ„ski.
