DÅ‚ugi czas oczekiwania, wysokie koszty leczenia i zakupu leków – to najwiÄ™ksze bariery w dostÄ™pie do opieki zdrowotnej, z jakimi mierzÄ… siÄ™ uchodźcy z Ukrainy w Polsce – wynika z raportu GUS i WHO. – Problemy stajÄ… siÄ™ coraz bardziej podobne do tych charakterystycznych dla caÅ‚ego systemu ochrony zdrowia. Mniej majÄ… charakter nagÅ‚y, który byÅ‚ charakterystyczny dla okresu tuż po wybuchu wojny – wskazuje dr Dominik Rozkrut, prezes GÅ‚ównego UrzÄ™du Statystycznego. WiÄ™kszość przypadków, z powodu których UkraiÅ„cy potrzebujÄ… pomocy lekarza, to ostre schorzenia. Co czwarty leczy siÄ™ z powodu choroby przewlekÅ‚ej. Wyzwaniem pozostajÄ… szczepienia ukraiÅ„skich dzieci: wskaźnik wyszczepienia roÅ›nie, ale jest poniżej poziomu wÅ›ród polskich dzieci.
Badania „Zdrowie uchodźców z Ukrainy” publikowane przez GÅ‚ówny UrzÄ…d Statystyczny i ÅšwiatowÄ… OrganizacjÄ™ Zdrowia wskazujÄ…, że dla uchodźców z Ukrainy najwiÄ™kszÄ… barierÄ… w dostÄ™pie do opieki zdrowotnej jest przede wszystkim dÅ‚ugi czas oczekiwania na wizytÄ™ lekarskÄ…. W ubiegÅ‚ym roku wskazaÅ‚o na to 75,3 proc. wÅ›ród osób, które miaÅ‚y trudnoÅ›ci z dostÄ™pem do potrzebnej im opieki. Problemem byÅ‚y również wysokie koszty recept i leków (niemal 32 proc.) oraz koszty konsultacji i leczenia (18,8 proc.). Na podobne wyniki wskazujÄ… badania z I kwartaÅ‚u 2024 roku. Jeszcze w badaniu z 2022 roku najczęściej zgÅ‚aszanÄ… barierÄ… byÅ‚a bariera informacyjna, stanowiÄ…ca poÅ‚owÄ™ wszystkich wskazaÅ„, oraz logistyka zwiÄ…zana z dotarciem do placówek. Obecnie na barierÄ™ informacyjnÄ… wskazuje nieco ponad 14 proc. badanych uchodźców.
– Nasze badanie zaczÄ™liÅ›my bardzo szybko, zaraz po wybuchu wojny, i kontynuujemy je od dwóch lat. JesteÅ›my wiÄ™c w stanie porównywać wyniki tych badaÅ„ na przestrzeni caÅ‚ego tego okresu. Widzimy, że rzeczywiÅ›cie ta sytuacja siÄ™ zmienia w czasie, wraz z tym jak wydÅ‚uża siÄ™ czas pobytu uchodźców w Polsce. W gruncie rzeczy problemy, które napotykajÄ… UkraiÅ„cy, sÄ… w dużej mierze podobne do tych, które napotykajÄ… polscy pacjenci, czyli czÄ™sto dÅ‚ugie kolejki, problemy zwiÄ…zane z kosztem zakupu leków – podkreÅ›la w rozmowie z agencjÄ… Newseria Biznes dr Dominik Rozkrut. – Ich problemy stajÄ… siÄ™ podobne do tych charakterystycznych dla caÅ‚ego systemu ochrony zdrowia z dostÄ™pnoÅ›ciÄ…, z kosztami, natomiast mniej majÄ… charakter nagÅ‚y, który byÅ‚ charakterystyczny zaraz po wybuchu wojny. DajÄ… o sobie znać schorzenia dÅ‚ugoterminowe, bo wraz z dÅ‚ugoÅ›ciÄ… przebywania pojawiajÄ… siÄ™ choroby przewlekÅ‚e.
Obecnie najczÄ™stszÄ… potrzebÄ…, z jakÄ… zgÅ‚aszajÄ… siÄ™ uchodźcy z Ukrainy, sÄ… ostre schorzenia – w I kwartale br. odpowiadaÅ‚y za 58,5 proc. przypadków, podobnie jak w 2023 roku. Co czwarty badany szukaÅ‚ w ubiegÅ‚ym roku pomocy z powodu choroby przewlekÅ‚ej, co piÄ…ty – pomocy stomatologicznej. W ubiegÅ‚ym roku pojawiÅ‚a siÄ™ nowa kategoria – urazy fizyczne – z którÄ… zgÅ‚osiÅ‚o siÄ™ 7 proc. badanych. Podobny odsetek szukaÅ‚ pomocy zwiÄ…zanej ze zdrowiem psychicznym.
W 2022 roku wiÄ™kszość potrzebujÄ…cych miaÅ‚a problemy z nagÅ‚ymi chorobami, takimi jak kaszel, biegunka i gorÄ…czka (44 proc.), oraz problemy zwiÄ…zane z chorobami przewlekÅ‚ymi (40 proc.). CzÄ™sto wspominano również o potrzebie uchodźców w zakresie usÅ‚ug stomatologicznych (18 proc.).
– Na pewno jednym z istotnych elementów dotyczÄ…cych wyzwaÅ„ stojÄ…cych przed uchodźcami sÄ… te zwiÄ…zane na przykÅ‚ad ze szczepieniem dzieci. CzÄ™sto te dzieci w poÅ›piechu wyjeżdżajÄ…c, nie podlegaÅ‚y odpowiednim szczepieniom w tamtejszym systemie opieki zdrowotnej. OczywiÅ›cie te problemy sÄ… na bieżąco rozwiÄ…zywane, ale wÅ‚aÅ›nie te problemy wynikajÄ…ce z tej nagÅ‚oÅ›ci sytuacji, która powodowaÅ‚a duże zaburzenia w ciÄ…gÅ‚oÅ›ci dbania o swoje wÅ‚asne zdrowie, sÄ… gÅ‚ównym źródÅ‚em problemów – zauważa prezes GUS.
Co do zasady dzieci z obcych paÅ„stw, przebywajÄ…ce na terenie naszego kraju dÅ‚użej niż trzy miesiÄ…ce, podlegajÄ… obowiÄ…zkowym szczepieniom zgodnie z obowiÄ…zujÄ…cym w Polsce Programem SzczepieÅ„ Ochronnych, na takich samych zasadach jak obywatele naszego kraju. Z badaÅ„ GUS i WHO wynika, że w I kwartale 2024 roku Å›redni wskaźnik wyszczepienia dzieci (w wieku 1–4 lata) utrzymywaÅ‚ siÄ™ na staÅ‚ym poziomie okoÅ‚o 86,6 proc. Åšredni odsetek dzieci nieszczepionych wykazaÅ‚ niewielki spadek do okoÅ‚o 7,4 proc. (pozostaÅ‚e odpowiedzi to brak wiedzy). Dla porównania w 2022 roku status wyszczepienia byÅ‚ znacznie niższy – przeciw polio wyniósÅ‚ 75,5 proc., MMR (przeciw odrze, Å›wince i różyczce) – ok. 80 proc., a przeciw DPT (przeciwko bÅ‚onicy, tężcowi i krztuÅ›cowi) – 81,7 proc. Odsetek niezaszczepionych dzieci byÅ‚ najwyższy w przypadku MMR – 14,5 proc., nieco niższy w przypadku polio (14,2 proc.), a najniższy w przypadku DPT – mniej niż 13 proc. DziÅ› spadÅ‚y one poniżej 8 proc.
Niedawno do końca września 2025 roku została wydłużona ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zgodnie z przepisami ukraińskim uchodźcom przysługują pełne prawa w zakresie ochrony zdrowia.
– UkraiÅ„cy sÄ… traktowani jak obywatele polscy, podlegajÄ… tym samym przepisom, majÄ… udzielane Å›wiadczenia, za które nie muszÄ… pÅ‚acić. Jest to ogromna pomoc ze strony polskiego paÅ„stwa, ale caÅ‚kowicie zrozumiaÅ‚a. Plus jeszcze musimy odnotować też udziaÅ‚, szczególnie w poczÄ…tkowym okresie, gabinetów prywatnych, osób, które nie pobieraÅ‚y pieniÄ™dzy za leczenie – przypomina dr Wojciech Konieczny, sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia.
Z raportu GUS „Zdrowie i ochrona zdrowia” wynika, że w 2022 roku ze Å›wiadczeÅ„ ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w naszym kraju skorzystaÅ‚o ok. 168,6 tys. obywateli Ukrainy. Ze Å›wiadczeÅ„ szpitalnych na oddziaÅ‚ach typowych dla I poziomu referencyjnego skorzystaÅ‚o niemal 46 tys. osób. Tylko w 2022 roku na Fundusz Pomocy, którego celem jest wsparcie uchodźców z Ukrainy w Polsce, trafiÅ‚o ponad 0,5 mld zÅ‚.
– ZakÅ‚adamy, że w czasie koszty bÄ™dÄ… maleć. JesteÅ›my jednak przygotowani do pokrycia takich kwot, jakie bÄ™dÄ… potrzebne – deklaruje sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia.
Polska otworzyÅ‚a również ewakuacyjny Medevac Hub w Jasionce koÅ‚o Rzeszowa. Pomoc otrzymujÄ… tam ranni oraz pacjenci, którzy ze wzglÄ™du na sytuacjÄ™ wojennÄ… nie mogÄ… być leczeni w Ukrainie. Po udzieleniu pomocy medycznej trafiajÄ… do innych krajów Unii Europejskiej.
– W ten sposób do innych krajów trafiÅ‚o 1,6 tys. osób, przyjmowane sÄ… tam także osoby towarzyszÄ…ce. To przykÅ‚ad, jak powinna wyglÄ…dać wspóÅ‚praca miÄ™dzynarodowa, Polska zajmuje siÄ™ przyjmowaniem, wysyÅ‚aniem, jeżeli taka jest konieczność, leczeniem tych ludzi. Taka wspóÅ‚praca jest wiÄ™c bardzo daleko posuniÄ™ta – podsumowuje dr Wojciech Konieczny.
