– To byÅ‚a bardzo burzliwa kadencja. Bardzo wiele siÄ™ dziaÅ‚o i wÅ‚aÅ›ciwie każdego roku byÅ‚y jakieÅ› duże projekty, ale też duże zawirowania – ocenia Witold KoÅ‚odziejski, przewodniczÄ…cy Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Jej szeÅ›cioletnia kadencja w aktualnym skÅ‚adzie zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ w tym tygodniu, a wybór nowych czÅ‚onków i powoÅ‚anie nowego skÅ‚adu jest spodziewane jeszcze w tym miesiÄ…cu. – Wyzwania przed nowÄ… KRRiT bÄ™dÄ… olbrzymie – mówi Witold KoÅ‚odziejski, wymieniajÄ…c wÅ›ród nich m.in. implementacjÄ™ dwóch unijnych rozporzÄ…dzeÅ„ dotyczÄ…cych rynku cyfrowego oraz kwestiÄ™ ewentualnego wyłączenia radia analogowego w paÅ›mie FM i przejÅ›cie na nadawanie DAB+.
W skÅ‚ad KRRiT wchodzÄ…: Witold KoÅ‚odziejski (przewodniczÄ…cy), Teresa Bochwic (wiceprzewodniczÄ…ca), Elżbieta WiÄ™cÅ‚awska-Sauk, prof. Janusz Kawecki oraz Andrzej Sabatowski. Ich szeÅ›cioletnia kadencja skoÅ„czyÅ‚a siÄ™ 12 wrzeÅ›nia br., ale obowiÄ…zki bÄ™dÄ… peÅ‚nić do czasu powoÅ‚ania nowego peÅ‚nego skÅ‚adu rady. Dwóch jej czÅ‚onków powoÅ‚uje prezydent RP, kolejnych dwóch Sejm, a jednego wybiera Senat. Ten w sierpniu br. wybraÅ‚ już do KRRiT medioznawcÄ™, prof. Tadeusza Kowalskiego, wskazanego przez senatorów KO. Natomiast posÅ‚owie jako kandydatów do nowego skÅ‚adu KRRiT wybrali Macieja Åšwirskiego i AgnieszkÄ™ Glapiak z rady nadzorczej Polskiej Agencji Prasowej. W tym miesiÄ…cu spodziewana jest też decyzja prezydenta.
– Wyzwania przed nowÄ… KRRiT sÄ… olbrzymie – mówi agencji Newseria Biznes Witold KoÅ‚odziejski. – WchodzÄ… dwa unijne rozporzÄ…dzenia DMA i DSA – jedno o wspólnym rynku cyfrowym, drugie o usÅ‚ugach cyfrowych – które głęboko reformujÄ… samo podejÅ›cie do regulacji caÅ‚ego rynku. PrzesuwajÄ… regulacje dotyczÄ…ce koncesji nie w stronÄ™ telewizji naziemnej i radiofonii, ale w stronÄ™ rozwiÄ…zaÅ„ online’owych. Ta konstrukcja, która umożliwi sprawiedliwe i uczciwe korzystanie z technologii, jakie daje nam internet, jest bardzo dużym wyzwaniem dla wszystkich paÅ„stw czÅ‚onkowskich.
Akt o rynkach cyfrowych (Digital Markets Act – DMA) oraz akt o usÅ‚ugach cyfrowych (Digital Services Act – DSA) to zaproponowany przez KomisjÄ™ EuropejskÄ… pakiet rozwiÄ…zaÅ„ prawnych, które bÄ™dÄ… miaÅ‚y zastosowanie w caÅ‚ej UE. Nowe regulacje dotyczÄ… m.in. ochrony przed manipulacjÄ… i dezinformacjÄ…, moderacji treÅ›ci, bardziej transparentnych algorytmów doboru treÅ›ci i ograniczeÅ„ w korzystaniu z danych w agresywnych celach reklamowych, a przede wszystkim ograniczenia dominacji bigtechów, takich jak Google, Amazon czy Facebook, które – w opinii europejskich prawodawców – majÄ… znacznÄ… przewagÄ™ rynkowÄ… nad konkurentami, ale też zbyt duży wpÅ‚yw na demokracjÄ™, procesy spoÅ‚eczno-gospodarcze i respektowanie praw podstawowych.
DSA i DMA bÄ™dÄ… wchodzić w życie etapami w 2023 i 2024 roku. BÄ™dÄ… w Polsce stosowane bezpoÅ›rednio, bez potrzeby implementowania ich do polskich ustaw. Polska bÄ™dzie musiaÅ‚a jednak dostosować krajowe prawo, aby umożliwić stosowanie nowych unijnych przepisów w praktyce.
Jak ocenia przewodniczÄ…cy odchodzÄ…cej KRRiT, wyzwaniem dla nowej rady bÄ™dzie też kwestia ewentualnego wyłączenia radia analogowego w paÅ›mie FM i przejÅ›cie na nadawanie DAB+. Pod koniec sierpnia br. KRRiT opublikowaÅ‚a w tej sprawie projekt stanowiska – z którego wynika, że ma do tego dojść miÄ™dzy 2026 a 2030 rokiem – i wezwaÅ‚a nadawców radiowych do udziaÅ‚u w konsultacjach. Ci zaprotestowali, wskazujÄ…c, że taka decyzja powinna być poprzedzona badaniami rynku i gruntownymi przygotowaniami.
– Wyłączenie radia analogowego jest tak naprawdÄ™ tematem wywoÅ‚anym przez samych nadawców radiowych, którzy mówili, że trudno im planować biznesy, kiedy nie wiedzÄ…, jak dÅ‚ugo bÄ™dÄ… musieli nadawać równolegle analogowo i cyfrowo. Dlatego podjÄ™liÅ›my siÄ™ tego tematu i tutaj dyskusja jest burzliwa. Chcemy jak najszybciej wydać swoje stanowisko, ale podkreÅ›lamy, że ono ma sÅ‚użyć stronie rzÄ…dowej do opracowania odpowiednich aktów prawnych. Tak wiÄ™c to nie jest jeszcze ustawa, to nie jest twarde zobowiÄ…zanie, a jeżeli takie bÄ™dzie szykowane, to bÄ™dzie jeszcze czas na konsultacje – zapewnia Witold KoÅ‚odziejski.
Jak podkreÅ›liÅ‚a rada w swoim stanowisku, cyfrowe radio jest m.in. bogatsze w treÅ›ci, Å‚atwe w obsÅ‚udze, mniej widmo- i energochÅ‚onne, sprawdza siÄ™ w ruchu, nawet przy dużych prÄ™dkoÅ›ciach. Dla dalszego rozwoju rynku radiowego kluczowe jest peÅ‚ne wdrożenie DAB+ w miejsce nadawania analogowego i okreÅ›lenie terminu wyłączenia emisji FM. To bÄ™dzie wymagaÅ‚o okreÅ›lenia także okresu przejÅ›ciowego z równoległą emisjÄ… cyfrowÄ… i analogowÄ…, ale to z kolei oznacza dla nadawców poważne obciążenie finansowe. OkreÅ›lenie terminów, jak argumentuje KRRiT, jest też istotne ze wzglÄ™du na przygotowanie odbiorców i wymianÄ™ odbiorników, a okres przejÅ›ciowy – simulcast – powinien być spożytkowany na intensywnÄ… promocjÄ™ procesu cyfryzacji w standardzie DAB+.
– Warunkiem wyłączenia analogowego jest nasycenie rynku odbiornikami zdolnymi do odbioru radiofonii cyfrowej w jakimÅ› konkretnym wymiarze, np. 70 proc. gospodarstw domowych. To oznacza, że termin 2026–2030 nie zostanie dotrzymany, jeÅ›li nie bÄ™dziemy mieli pewnoÅ›ci, że Polacy majÄ… radia cyfrowe. W samochodach pewnie tak, ale w domach niekoniecznie – zapewnia dotychczasowy przewodniczÄ…cy KRRiT.
WiÄ™kszość krajów europejskich uzależnia termin wyłączenia emisji analogowej od osiÄ…gniÄ™cia sÅ‚uchalnoÅ›ci cyfrowej powyżej 50 proc. oraz zbliżenia zasiÄ™gu cyfrowego z zasiÄ™giem sieci analogowych. Zdaniem rady do czasu wyłączenia emisji analogowej zasiÄ™g cyfrowy powinien osiÄ…gnąć: minimum 90 proc. populacji kraju dla ogólnopolskich programów radia publicznego i minimum 80 proc. populacji kraju dla ogólnopolskich programów nadawców niepublicznych, a sÅ‚uchalność cyfrowa powinna wynosić co najmniej 50 proc.
W trakcie konferencji podsumowujÄ…cej koÅ„czÄ…cÄ… siÄ™ kadencjÄ™ obecnej KRRiT Witold KoÅ‚odziejski wskazywaÅ‚, że w tym okresie na polskim rynku zaszÅ‚y bardzo znaczÄ…ce zmiany, wÅ›ród których wymieniÅ‚ m.in. wejÅ›cie platform VOD i platform OTT, dostarczajÄ…cych cyfrowÄ… telewizjÄ™, oraz budowÄ™ sieci szerokopasmowych i internet 5G.
– Mam nadziejÄ™, że najtrwalszym efektem mijajÄ…cej kadencji KRRiT bÄ™dÄ… mechanizmy i projekty dotyczÄ…ce samoregulacji. Czyli tak naprawdÄ™ chodzi nie o koncesje, nie o kary i nie o to, co siÄ™ dzieje z jednym czy z drugim nadawcÄ…, tylko to, co zostaÅ‚o zrobione dla rynku audiowizualnego i dla konstrukcji rozwiÄ…zaÅ„ na przyszÅ‚ość. Tutaj zostaÅ‚o zrobione bardzo dużo wspólnej roboty – podkreÅ›lam wspólnej – ze strony regulatora, ale przede wszystkim ze strony rynku – mówi Witold KoÅ‚odziejski.
Jako przykÅ‚ad podaje samoregulacjÄ™ rynku w zakresie ochrony maÅ‚oletnich w serwisach VOD przed szkodliwymi dla nich treÅ›ciami. Stosowanie zabezpieczeÅ„ wypracowanych przez uczestników rynku zrzeszonych w IAB Polska okazaÅ‚o siÄ™ skuteczne w prawie 100 proc. – wykazaÅ‚ monitoring KRRiT.
