Unia Europejska i Chiny odpowiadajÄ… łącznie za niemal 30 proc. Å›wiatowego handlu, ale Europa wciąż ma ogromny deficyt handlowy w wymianie z PaÅ„stwem Åšrodka. Ostatnio relacje miÄ™dzy Pekinem a BrukselÄ… byÅ‚y peÅ‚ne napięć, choćby w kwestii europejskich ceÅ‚ na elektryki, chiÅ„skich ograniczeÅ„ eksportu metali ziem rzadkich, czy braku równowagi w dostÄ™pie do rynków. Szczyt UE–Chiny odbÄ™dzie siÄ™ ponad póÅ‚tora roku po poprzednim.
– Najważniejszym zagadnieniem w handlu miÄ™dzy UniÄ… a Chinami sÄ… stawki celne, jakie bÄ™dÄ… stosowane, jak uÅ‚ożymy sobie elementy wspóÅ‚pracy handlowej pomiÄ™dzy nami. O ile pewnie Å‚atwiejsze jest to, jeżeli mówimy o wspóÅ‚pracy w maÅ‚ym handlu, o tyle dużo trudniejsze jest to w kwestii przepÅ‚ywu wiedzy w tzw. wysokich technologiach – mówi agencji informacyjnej Newseria Patryk Jaki, poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego z ramienia Prawa i SprawiedliwoÅ›ci. – Stany Zjednoczone czÄ™sto sÅ‚usznie podnoszÄ…, że Chiny jako paÅ„stwo niedemokratyczne mogÄ… wykorzystywać zbieranie jakichÅ› danych do celów, które niekoniecznie bÄ™dÄ… zgodne z interesami dotyczÄ…cymi bezpieczeÅ„stwa naszego regionu. Można sobie wyobrazić, że jeżeli w przyszÅ‚oÅ›ci doszÅ‚oby do jakiegoÅ› wiÄ™kszego konfliktu i Chiny zaangażowaÅ‚yby siÄ™ po stronie Rosji, to dane zdobywane przez szerokie udostÄ™pnienie w Europie nowych technologii mogÄ… być wykorzystywane przeciwko nam. OczywiÅ›cie to jest już gra na poziomie bardziej strategicznym, ale Unia Europejska musi to wszystko brać pod uwagÄ™. Również wykorzystanie sztucznej inteligencji i najnowszej infrastruktury informatycznej z satelitami na czele.
24 lipca w Pekinie odbÄ™dzie siÄ™ 25. szczyt Unia Europejska – Chiny, na którym spotkajÄ… siÄ™ przewodniczÄ…cy Rady Europejskiej António Costa oraz szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen z prezydentem Xi Jinpingiem i premierem Li Qiangiem. Jest to jednoczeÅ›nie 50. rocznica ustanowienia bilateralnych relacji. W wymianie handlowej z Chinami Wspólnota Europejska ma jednak głęboki deficyt. W 2024 roku wartość dwustronnego handlu towarami i usÅ‚ugami przekroczyÅ‚a 845 mld euro, przy czym import towarów do UE miaÅ‚ wartość 519 mld euro, podczas gdy Unia sprzedaÅ‚a ChiÅ„czykom produkty za jedynie 213,2 mld euro. Lepszy jest bilans handlu usÅ‚ugami, ale też jego skala jest nieporównanie mniejsza: import chiÅ„skich usÅ‚ug do UE byÅ‚ wart w zeszÅ‚ym roku 45,5 mld euro; w przeciwnym kierunku przepÅ‚ynęło 67,3 mld euro.
Unia Europejska importuje z Chin gÅ‚ównie sprzÄ™t telekomunikacyjny i sprzÄ™t audio, urzÄ…dzenia biurowe, komputery osobiste oraz maszyny i urzÄ…dzenia elektryczne, wysyÅ‚a natomiast maszyny, samochody i pojazdy silnikowe oraz części do nich. I to wÅ‚aÅ›nie przemysÅ‚ samochodowy staÅ‚ siÄ™ w ostatnich latach koÅ›ciÄ… niezgody. W październiku 2024 roku Komisja Europejska naÅ‚ożyÅ‚a dodatkowe cÅ‚a na mocno subsydiowane pojazdy elektryczne po dziewiÄ™ciomiesiÄ™cznym dochodzeniu antysubsydyjnym wskazujÄ…cym na nieuczciwe wsparcie paÅ„stwa dla chiÅ„skich producentów. CÅ‚a ustalono na poziomie 17,0 proc. dla BYD, 18,8 proc. dla Geely oraz 35,3 proc. dla SAIC, dodatkowo do standardowej 10-proc. stawki na import samochodów.
W styczniu 2025 roku BYD, Geely, SAIC oraz Tesla (dla której cÅ‚a wyniosÅ‚y tylko 7,8 proc.) zaskarżyÅ‚y cÅ‚a do TrybunaÅ‚u SprawiedliwoÅ›ci Unii Europejskiej. W kwietniu Unia Europejska i Chiny rozpoczęły negocjacje w sprawie zniesienia unijnych ceÅ‚ importowych. Jak donosiÅ‚y media, Wspólnota Europejska chciaÅ‚a zamiast ceÅ‚ wyrównawczych wprowadzić cenÄ™ minimalnÄ… na chiÅ„skie samochody elektryczne w zamian za wiÄ™ksze inwestycje czoÅ‚owych chiÅ„skich producentów aut elektrycznych w Europie i zapewnieniu transferu technologii.
Tymczasem Chiny wprowadziÅ‚y 4 kwietnia ograniczenia eksportowe na metale ziem rzadkich w ramach szeroko zakrojonej odpowiedzi na cÅ‚a naÅ‚ożone przez prezydenta USA Donalda Trumpa, ograniczajÄ…c ich dostawy na Zachód. Metale ziem rzadkich to grupa 17 pierwiastków chemicznych, niezbÄ™dnych w produkcji nowoczesnych technologii, jak elektronika, magnesy i katalizatory. Chiny majÄ… quasi-monopolistycznÄ… pozycjÄ™ na globalnym rynku tych surowców, wiÄ™c ograniczenia eksportowe naÅ‚ożone przez Pekin spowodowaÅ‚y zakÅ‚ócenia w produkcji samochodów, ale też na przemysÅ‚ zbrojeniowy i sektor energetyczny w Europie.
– Jeżeli oni nakÅ‚adajÄ… na nas jakieÅ› sankcje na produkty krytyczne, infrastrukturÄ™ krytycznÄ…, towary krytyczne, to Unia Europejska powinna rozważyć podobnÄ… odpowiedź, o podobnej sile, aby wynegocjować dobre porozumienie – przekonuje europarlamentarzysta.
Zapytany o potrzebÄ™ wzmacniania wspóÅ‚pracy handlowej z Chinami w dobie trudnych relacji na linii UE–USA, Patryk Jaki zaznacza, że Unia powinna przede wszystkim uwzglÄ™dniać to, że Stany sÄ… nie tylko gÅ‚ównym partnerem handlowym, lecz także elementem naszego bezpieczeÅ„stwa, ważnym sojusznikiem w ramach NATO, z którym dodatkowo łączy nas wspólnota wartoÅ›ci.
– Chodzi o wolność politycznÄ…, zgodność partycypacji i wpÅ‚yw spoÅ‚eczeÅ„stwa na wszystkie decyzje. Z tego też powodu, gdyby oferty Chin i USA byÅ‚y równe, zawsze warto wybrać Stany Zjednoczone. Aczkolwiek oczywiÅ›cie musimy myÅ›leć o tym, że Chiny sÄ… ogromnym rynkiem, majÄ… pewne przewagi, wiÄ™c musimy ciÄ…gle myÅ›leć, jak transferować mÄ…drze wiedzÄ™, jak sprawiać, żeby nasza gospodarka budowaÅ‚a swojÄ… siłę konkurencyjnÄ…, wiÄ™c Chin caÅ‚kowicie nie możemy odrzucać – ocenia europoseÅ‚.
