DÅ‚ugotrwaÅ‚e korzystanie ze smoczka jest powiÄ…zane ze zmniejszonym zasobem sÅ‚ów u dzieci w wieku 12–24 miesiÄ™cy – zaobserwowali naukowcy z Oslo. Im później stosowany jest smoczek, tym silniejszy jest ten zwiÄ…zek, chociaż badania nie wskazujÄ… jednoznacznie, że jest to przyczyna problemów z mowÄ…. To potencjalnie może być kolejny negatywny skutek stosowania smoczków u zbyt dużych dzieci. Już od dawna logopedzi zwracajÄ… uwagÄ™ na to, że powinno siÄ™ je odstawiać po szóstym miesiÄ…cu życia, kiedy to zanika naturalny odruch ssania, a dziecko zaczyna siÄ™ uczyć żucia i gryzienia. W przeciwnym razie może to skutkować wadami zgryzu, problemami z pionizacjÄ… jÄ™zyka i utrwaleniem infantylnego sposobu poÅ‚ykania.
O udziaÅ‚ w badaniu zostali poproszeni rodzice niemowlÄ…t z Oslo w Norwegii, urodzonych w latach 2019–2020. Po zastosowaniu szczegóÅ‚owych kryteriów włączenia ostateczna próba skÅ‚adaÅ‚a siÄ™ z 1187 niemowlÄ…t. Ich rodzice mieli wypeÅ‚nić kwestionariusz online, który zawieraÅ‚ norweskÄ… wersjÄ™ kwestionariusza rodzicielskiego sÅ‚użącego do pomiaru rozwoju jÄ™zykowego dzieci do lat trzech – Communicative Development Inventories (CDI). W przypadku dzieci 12-miesiÄ™cznych CDI pozwala zmierzyć zarówno rozumienie, jak i używanie sÅ‚ownictwa, a w przypadku dwulatków skupia siÄ™ tylko na używaniu sÅ‚ownictwa w mowie. JednoczeÅ›nie rodzice raportowali szczegóÅ‚owo używanie smoczka przez ich dzieci, również retrospektywnie. W ten sposób badacze otrzymali dane niezbÄ™dne do obliczenia caÅ‚kowitej liczby godzin używania smoczka w ciÄ…gu caÅ‚ego życia niemowlÄ…t, okreÅ›lanÄ… jako Lifespan Pacifier Use (LPU). Naukowcy odkryli zwiÄ…zek miÄ™dzy ciÄ…gÅ‚ym używaniem smoczka a zasobem sÅ‚ownictwa.
– W naszym badaniu doszliÅ›my do dwóch gÅ‚ównych wniosków. Po pierwsze, późniejsze korzystanie ze smoczka w wieku od jednego do dwóch lat byÅ‚o silnie powiÄ…zane z ograniczonym zasobem sÅ‚ów. Ponadto rosnÄ…ca czÄ™stotliwość korzystania ze smoczka byÅ‚a najsilniej powiÄ…zana z takim efektem – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Innowacje Luis Eduardo Muñoz, doktorant na Uniwersytecie Oslo.
NiemowlÄ™ta, u których czÄ™stotliwość korzystania ze smoczka wzrastaÅ‚a wraz z wiekiem, miaÅ‚y mniejszy zasób sÅ‚ownictwa w porównaniu do niemowlÄ…t, u których używanie smoczka byÅ‚o zmniejszane lub utrzymywane na tym samym poziomie.
Naukowcy z Oslo zakoÅ„czyli już inne, podobne badanie. Tym razem co trzy miesiÄ…ce przyglÄ…dali siÄ™ dzieciom w wieku od 9 do 18 miesiÄ™cy. Dane o zasobie sÅ‚ownictwa pozyskiwali jednak nie tak jak poprzednio, poprzez ankietÄ™ wypeÅ‚nianÄ… przez rodziców, ale bezpoÅ›rednio podczas wywiadu z dzieckiem.
– ZastosowaliÅ›my metodÄ™ Å›ledzenia ruchu oczu, żeby zobaczyć, które sÅ‚owa w każdym punkcie czasowym byÅ‚y dla dzieci zrozumiaÅ‚e. Wciąż jednak informacje o korzystaniu ze smoczka przekazywali nam rodzice. Co ciekawe, przy bardziej bezpoÅ›redniej analizie dzieci i ich sÅ‚ownictwa w czasie zaobserwowaliÅ›my podobne powiÄ…zanie pomiÄ™dzy czÄ™stszym korzystaniem ze smoczka a ograniczonym zasobem sÅ‚ów – dodaje naukowiec z Uniwersytetu w Oslo.
Jak zastrzega, badania nie wskazujÄ… jednoznacznie na zwiÄ…zek przyczynowo-skutkowy pomiÄ™dzy korzystaniem ze smoczka a naukÄ… sÅ‚ów, ale pokazujÄ… tylko, że te dwa czynniki sÄ… powiÄ…zane.
– Musimy siÄ™ jeszcze przyjrzeć innym potencjalnym czynnikom, jak na przykÅ‚ad temu, czy smoczek nie zaburza dynamiki pomiÄ™dzy dzieckiem a rodzicami. Być może emocje i przekaz dziecka, gdy duża część jego twarzy jest zakryta smoczkiem, nie sÄ… tak dobrze zauważane przez rodzica, co może mieć wpÅ‚yw na obserwowane przez nas efekty. Może też być tak, że dzieci o trudnym usposobieniu mogÄ… z powodu problemów emocjonalnych potrzebować czÄ™stszego uspokajania, a same problemy z uczeniem siÄ™ czy budowaniem zasobu sÅ‚ów mogÄ… wynikać bardziej z tego trudnego temperamentu. Mamy wiÄ™c nadziejÄ™ poczynić pierwsze kroki w tym temacie i być może dowiemy siÄ™, że smoczek nie jest przyczynÄ…, pomimo że wystÄ™puje powiÄ…zanie, które należy dokÅ‚adniej przeanalizować w dalszych badaniach – zastrzega Luis Eduardo Muñoz.
InspiracjÄ… do badania byÅ‚y inne prace wskazujÄ…ce na negatywne konsekwencje, gÅ‚ównie fizyczne, ssania smoczka przez nieco starsze dzieci. Również logopedzi już od dawna zwracajÄ… uwagÄ™ na niekorzystny wpÅ‚yw tego nawyku. O ile w pierwszych miesiÄ…cach życia jest to nawet zalecane przez AmerykaÅ„skÄ… AkademiÄ™ Pediatrii (AAP), w celu stymulacji odruchu ssania i z uwagi na udowodnionÄ… redukcjÄ™ ryzyka syndromu nagÅ‚ej Å›mierci noworodków (SIDS), o tyle dÅ‚uższe stosowanie smoczka może skutkować problemami. Chodzi o to, że odruch ssania naturalnie sÅ‚abnie po szeÅ›ciu–siedmiu miesiÄ…cach życia, a zanika miÄ™dzy pierwszym a drugim rokiem życia. Sztuczne podtrzymywanie tego odruchu poprzez korzystanie ze smoczka może spowodować problemy ze zgryzem, pionizacjÄ… jÄ™zyka i wyksztaÅ‚ceniem prawidÅ‚owego sposobu poÅ‚ykania. Wszystkie te czynniki warunkujÄ… prawidÅ‚owy rozwój mowy.
– Rodzicielstwo wiąże siÄ™ z bardzo dużą presjÄ…, jest wiele różnych opinii i silnych przekonaÅ„ z nim zwiÄ…zanych, dlatego chcielibyÅ›my ostrożnie komunikować wyniki naszych badaÅ„. Niekoniecznie chcemy zniechÄ™cać rodziców do stosowania smoczka, bo niesie on również potencjalne korzyÅ›ci, takie jak uspokajanie dziecka – mówi badacz. – Nasze badanie nie pozwala na wyciÄ…gniÄ™cie jednoznacznych wniosków na temat tego, czy smoczek jest bezpieczny i czy można go polecać, ale z innych badaÅ„ wynika, że może siÄ™ przyczyniać do wystÄ™powania dwóch gÅ‚ównych objawów. Pierwszym czynnikiem do rozważenia przez rodziców sÄ… możliwe zmiany w uÅ‚ożeniu zÄ™bów. Czasem pojawia siÄ™ taki efekt, zwykle kiedy smoczek jest używany czÄ™sto przez okres dÅ‚uższy niż dwa–trzy lata. Nie należy wiÄ™c przekraczać tego okresu. Poza tym po szeÅ›ciu miesiÄ…cach korzystania pojawia siÄ™ powiÄ…zanie ze zwiÄ™kszonym ryzykiem infekcji ucha.
